ენერგეტიკის 10 წლიანი განვითარების სტრატეგია კონკრეტულ და დეტალურად გაწერილ სამიზნე მაჩვენებლებს ეფუძნება, რაც ინვესტორებისთვის პროგნოზირებად გარემოს ქმნის. აღნიშნულ საკითხზე ტელეკომპანია „მაესტროს“ ეთერში გადაცემა Business Insider Georgia-ში სტუმრობისას საქართველოს ბიზნეს ასოციაციის აღმასრულებელმა დირექტორმა ლევან ვეფხვაძემ ისაუბრა. როგორც ლევან ვეფხვაძემ აღნიშნა, პირველი ხუთი წლის განმავლობაში დაგეგმილია 4000 მეგავატი ახალი სიმძლავრის ინტეგრაცია,  რაც ელექტროსისტემის შესაძლებლობების სიღრმისეული ანალიზის საფუძველზე განისაზღვრა და სექტორისთვის მკაფიო განვითარების ჩარჩოს აყალიბებს.

„ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ამ 10 წლიან გეგმაში მკაფიოდ არის გაწერილი ახალი გენერაციის ობიექტების მშენებლობისა და ინტეგრაციის ეტაპები. გეგმის პირველი 5 წელი ითვალისწინებს ჯამში 4000 მეგავატის სიმძლავრის აშენებასა და ქსელში ჩართვას. აღსანიშნავია ამ მოცულობის გადანაწილება ენერგიის წყაროების მიხედვით - 3000 მეგავატი მოდის განახლებად ენერგიაზე, საიდანაც 1300 მეგავატი ქარის ენერგიაა, ხოლო 1700 მეგავატი მზის. დამატებით 1000 მეგავატი დაეთმობა ჰიდროელექტროსადგურების ინტეგრაციას. ამ საკითხზე დეტალურად იმიტომ ვამახვილებ ყურადღებას, რომ აქამდე მსგავსი კონკრეტული სამიზნე მაჩვენებლები არ გვქონია. 

მარტივი სათქმელია და ადვილი ჩამოსაყალიბებელია იმის დაწერა, რომ 2031 ან 2032 წელს ესა თუ ის მაჩვენებელი უნდა გვქონდეს, თუმცა აქამდე მსგავსი გეგმა არ გვქონია.

კონკრეტულ რიცხვებამდე მივედით კომპლექსური შეფასებების საფუძველზე: შევისწავლეთ, თუ რისი მიღება შეუძლია ქსელს რეალურად, რა შესაძლებლობები აქვს ქვესადგურებს სხვადასხვა რეგიონში და ასე შემდეგ. სწორედ ამ კვლევების შედეგად მივიღეთ სწორი სამიზნე მაჩვენებლები, რაც ცხადია არის სწორი სამიზნე მაჩვენებელი, რომ ინვესტორებმა იცოდნენ“, - აღნიშნა ბიზნეს ასოციაციის აღმასრულებელმა დირექტორმა.

როგორც ლევან ვეფხვაძემ აღნიშნა, მიუხედავად იმისა, რომ ჯამურად 8000 მეგავატზე განაცხადებია შეტანილი, გადამწყვეტია სახელმწიფოს მხრიდან ზუსტად განსაზღვრული ხედვა, რამდენი სიმძლავრის ინტეგრაცია სჭირდება სისტემას, რადგან სწორედ ეს ზრდის ნდობას და ამცირებს ინვესტორების გაურკვევლობას ბაზრის რეალურ შესაძლებლობებთან დაკავშირებით.

„8000 მეგავატზე იყო განაცხადები შესული. რატომ უნდა იცოდეს ეს ინვესტორმა? როდესაც ბაზარზე ზედმეტად ბევრი პროექტია, ინვესტორებს უჩნდებათ ეჭვი, თუ რამდენად საჭიროა ამდენი პროექტის განხორციელება და ,ვის რაში სჭირდება ამდენი ელექტროენერგია. ან თუ ავაშენეთ ეს ელექტროენერგია ფიზიკურად სად წავა. შესაბამისად, თუ არ არსებობს ნდობა და მთავრობამ ზუსტად არ იცის, რამდენი ელექტროენერგიის ინტეგრირებაა საჭირო, ინვესტორსაც უჩნდება იმედგაცრუება; მას აღარ სჯერა, რომ პროექტები რეალურად განხორციელდება და აღარ შემოდის ამ სექტორში.

როდესაც მთავრობა აყალიბებს კონკრეტულ ხედვას, თუ რა მოცულობის ენერგია სჭირდება ქვეყანას, და ამ ხედვის მიღმა დგას დიდი შრომა, გათვლები და ზუსტი შეფასებები - ეს უკვე კონკრეტული ციფრებით გამყარებული პოზიციაა. სწორედ ეს არის სწორი სიგნალი ინვესტორებისთვის, რაც მათ სექტორში შემოსვლისკენ უბიძგებს.

რაც შეეხება მეორე ნაწილს, მომდევნო 5 წელს, რადგან 10 წლიან გეგმაზე ვსაუბრობთ, აქ უნდა შევეხოთ ჩვენს ყველაზე დიდ პრობლემას, რომელიც ბოლო რამდენიმე ათწლეულის ტკივილად იქცა. ეს არის კაშხლიანი, მარეგულირებელი ჰესების მშენებლობა და ინტეგრაცია.

ის, რაც ბოლო 40 წლის განმავლობაში ვერ მოვახერხეთ, დღეს რეალურ პერსპექტივად ისახება. აქამდე ამ პროცესს ბევრი ფაქტორი აფერხებდა: ადგილობრივი მოსახლეობის წინააღმდეგობა, ისტორიული გაურკვევლობა, ტექნიკური პრობლემები თუ ინვესტორების არარსებობა. თითოეულ ამ პროექტს თავისი ინდივიდუალური გამოწვევა ჰქონდა, ზოგ შემთხვევაში კი ყველა ეს სირთულე ერთდროულად იჩენდა თავს. დღეს ჩვენ ვხედავთ, რომ ყველა ამ კონკრეტულ საკითხზე უკვე არსებობს კონკრეტული პასუხები. ჯერ კიდევ 2017 წლიდან მოყოლებული, ადამიანთა გარკვეული ჯგუფი, იქნებოდა ეს განახლებადი ენერგიის ასოციაციისა თუ ბიზნეს ასოციაციის ფორმატში, ვსაუბრობდით იმაზე, რომ საჭიროა ადგილობრივ მოსახლეობას დამატებითი სტიმული გავუჩინოთ, რათა ისინი ჰესების მშენებლობისას გრძელვადიანი ინტერესის თანაზიარნი გახდნენ. ეს გრძელვადიანი ინტერესი შეიძლება გამოიხატოს ქონების გადასახადის ნაწილში, რომელიც პირდაპირ მათ თემში მიიმართება. ადრე ამ საკითხზე პასუხი არ გვქონდა, დღეს კი კანონის პროექტი უკვე არსებობს. ის უკვე გადაგზავნილია პარლამენტში, ან ძალიან მალე გადაიგზავნება. ვხედავთ, რომ ამ ინიციატივამ შესაძლოა ნაწილობრივ მოხსნას მოსახლეობასთან დაკავშირებული მთავარი გამოწვევა. რა თქმა უნდა, ეს არის პოლიტიკური გადაწყვეტილება, რომელიც სამინისტრომ, მთავრობამ და უშუალოდ პრემიერ-მინისტრმა მიიღეს, რაც ამ სექტორისთვის ნამდვილად რევოლუციური მიდგომა იქნება“, - აღნიშნა ლევან ვეფხვაძემ.

მისივე თქმით, წარსულში მხოლოდ კერძო ინვესტიციებზე დაფუძნებული პროექტები ხშირად ვერ სრულდებოდა, მაშინ როცა დღეს სახელმწიფოს პარტნიორობა ინვესტორებისთვის დამატებით სანდოობას ქმნის და არსებული ბარიერების შემცირებას უზრუნველყოფს.

მისივე შეფასებით, ეს მიდგომა აუცილებელია იმისთვის, რომ დაგეგმილი პროექტები რეალურად განხორციელდეს, რადგან მომდევნო ათწლეულში ენერგომოხმარების ზრდა, მათ შორის ენერგოინტენსიური ტექნოლოგიების განვითარების ფონზე, მნიშვნელოვნად დაჩქარდება. შესაბამისად, ქვეყნის ენერგოუსაფრთხოების უზრუნველყოფასთან ერთად, მნიშვნელოვანია დამატებითი საექსპორტო პოტენციალის შექმნაც, რაც მათ შორის შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტს უკავშირდება.

„მსხვილი პროექტების მთავარი გამოწვევა ის იყო, რომ მხოლოდ კერძო ინვესტორის ძალისხმევით მათი დაწყება კი ვნახეთ, მაგრამ პროცესის ბოლომდე მიყვანა ვერ მოხერხდა.

დღეს გვაქვს ის, რაც გუშინ არ არსებობდა სახელმწიფოს ჩართულობის პოლიტიკური ნება. როდესაც ქვეყანაში მაღალი დონის, სანდო ინვესტორი შემოდის და ხედავს, რომ მისი პარტნიორი სახელმწიფოა, ხვდება, რომ ბევრი ის წინააღმდეგობა, რაც წინა ინვესტორებს შეექმნათ, აქ მოგვარდება. სწორედ ეს არის აუცილებელი წინაპირობა, რომელიც ამ პროექტების განხორციელებას რეალისტურს გახდის.

თუ ეს პროექტები მომდევნო 10 წელიწადში არ განხორციელდა, ჩვენ ვერ ვუპასუხებთ გამოწვევებს. ტექნოლოგიური ცვლილებების ფონზე, სადაც ენერგოინტენსიური ტექნოლოგიების წილი იზრდება, ელექტროენერგიის მოხმარება გაცილებით მაღალი, ექსპონენციალური ტემპით მოიმატებს, ვიდრე აქამდე. ამ გამოწვევებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში გავუმკლავდებით, თუ მყარად დავეყრდნობით საკუთარ ენერგორესურსებს. ეს უზრუნველყოფს ჩვენს ენერგოუსაფრთხოებას და, ამავდროულად, შექმნის საექსპორტო პოტენციალს, რომელიც უკვე შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელის პროექტს უკავშირდება“, - განმარტა ბიზნეს ასოციაციის აღმასრულებელმა დირექტორმა.