ევროკავშირის ბაზარზე სავაჭრო ბრუნვის გაუმჯობესება ექსპორტიორებისთვის გამოწვევად რჩება - გიორგი პაპავა
საქართველოს საგარეო ბრუნვის მაჩვენებლები იზრდება, რასაც ISET-ის წამყვანი ეკონომისტი გიორგი პაპავა ეკონომიკურ აქტივობას უკავშირებს. ამასთან, ხაზს უსვამს რუსეთის ფაქტორის გავლენას და დასძენს, რომ მზარდი ტემპის მიუხედავად ევროკავშირთან სავაჭრო ბრუნვა შენელებულია.
ეკონომისტის განმარტებით, მიზეზი შედარებით დაბალი ღირებულების მქონე ქართული პროდუქციის პრობლემით აიხსნება.
„ექსპორტი წლიურ ჭრილში გაზრდილია, თუმცა მაისის მონაცემებში ზრდის ტემპი შედარებით ნაკლებია. რაღაც კუთხით ეს შეიძლება დასტაბილურების მანიშნებელი იყოს. შარშან გაზრდილი იყო ეკონომიკური აქტივობა ქვეყანაში, შესაბამისად, მოთხოვნა იზრდებოდა, რაც იმპორტის მაჩვენებლებშიც ჩანს და საგარეო ვაჭრობაში ზრდის ერთ-ერთი განმაპირობებელია.
18 პროდუქციის გატანას ვახერხებთ ექსპორტზე, რაღაც ნაწილია მიბმულია მინერალებსა და სამთო-მომპოვებელ საქმიანობით წარმოებულ პროდუქციაზე, ესეც ახდენდა გარკვეულ გავლენას. თუმცა გამოწვევა ნამდვილად გვაქვს, რომ უფრო ეფექტურად იყოს გამოყენებული ევროკავშირის ბაზარი და იქ სავაჭრო ბრუნვის გაუმჯობესება შევძლოთ. სამწუხაროდ, საქართველო ნაკლებად პროდუქტიული მწარმოებელია და არ არის ორიენტირებული შედარებით მაღალი ღირებულების მქონე პროდუქციის წარმოებაზე" - ამბობს გიორგი პაპავა.
ამდენად, ეკონომისტის შეფასებით, ქართული პროდუქტის ხარისხი არის მთავარი მიზეზი, რომ ევროპულ სტანდარტს ვერ ვაკმაყოფილებთ. „ცხადია, როცა პირველადი პროდუქციის ექსპორტი ხორციელდება, ქვეყანა ნაკლებ სარგებელს იღებს. რაც შეეხება რუსეთის გავლენას საგარეო ვაჭრობის მაჩვენებლებში, ერთ-ერთი მთავარი გარემოებაა. განსაკუთრებით იმპორტის მხრივ, რაც განპირობებულია იმითაც, რომ რუსეთის მიმართ სანქციების პირობებში საქართველო სავაჭრო-ეკონომიკურ თანამშრომლობას განაგრძობს“, - დასძენს გიორგი პაპავა Business Insider Georgia- თან.
ცნობისთვის, 2023 წლის იანვარ-მაისში საქართველოში საქონლით საგარეო სავაჭრო ბრუნვამ (არადეკლარირებული ვაჭრობის გარეშე) 8 360.0 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წლის შესაბამის მაჩვენებელზე 18.9 პროცენტით მეტია.
აქედან, ექსპორტი 2 500.3 მლნ. აშშ დოლარი იყო (გაიზარდა 18.5 პროცენტით), ხოლო იმპორტი 5 859.7 მლნ. აშშ დოლარი (გაიზარდა 19.1 პროცენტით).
საქსტატის მონაცემებით, 2023 წლის იანვარ-აპრილში საქართველოს 6.5 მილიარდ დოლარიან სავაჭრო ბრუნვაში ევროკავშირის წილი 21.6% იყო. საანგარიშო პერიოდში ამ მიმართულებით ვაჭრობის მაჩვენებელი 24.8%-ით 1 მილიარდ 402 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა. ბოლო 10 წლის განმავლობაში ეს ევროკავშირთან ვაჭრობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.
EU-სთან ვაჭრობაში ექსპორტი მინიმალური იყო. ევროკავშირის წევრ 27 ქვეყანაში გაყიდული საქონლის ღირებულებამ სულ რაღაც 289 მლნ დოლარი შეადგინა, რაც გასული წლის ამავე პირველი ოთხი თვის პერიოდთან შედარებით მხოლოდ 5.3%-ით გაიზარდა.
საქართველოდან ევროკავშირში მთავარი საექსპორტო საქონელი სპილენძის მადნები და კონცენტრატებია. ამ საქონლის წილი მთლიან ექსპორტში 45.4% იყო.
დღის ტოპ 10 სიახლე
სხვა სიახლეები
29.08.2025.17:11
2025 წლის მესამე კვარტალიც მაღალ იზრდით დაიწყო. ივლისში საქართველოს ეკონომიკის ზრდამ 6.5 პროცენტი შეადგინა, რაც პირველი 7 თვის (იანვარ-ივლისში) მიხედვით 8.0 პროცენტია. შედარებისათვის, ზრდის ტემპით 1.7-ჯერ ვუსწრებთ როგორც რეგიონის, ისე გლობალური ეკონომიკის ზრდის საშუალო მაჩვენებელს, - წერს ეკონომიკის ექსპერტი, გიორგი ცუცქირიძე, სოციალურ ქსელში.
მისი განცხადებით, საერთაშორისო სავალუტო რეზერვების მაღალი ზრდა, დაბალ ინფლაციასთან, სტაბილურ გაცვლით კურსთან და მშპ-სთან მიმართებით საგარეო ვალის შემცირებასთან ერთად, სებ-ის ზრდაზე ორიენტირებულ მოქნილ მონეტარულ პოლიტიკაზე მიუთითებს. ცუცქირიძე იმასაც აღნიშნავს, რომ ეკონომიკის პოზიტიური ტენდენციები აისახა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის გადასინჯულ პროგნოზებში.
"2025 წლის მესამე კვარტალიც მაღალ იზრდით დაიწყო. ივლისში საქართველოს ეკონომიკის ზრდამ 6.5 პროცენტი შეადგინა, რაც პირველი 7 თვის (იანვარ-ივლისში) მიხედვით 8.0 პროცენტია. შედარებისათვის, ზრდის ტემპით 1.7-ჯერ ვუსწრებთ როგორც რეგიონის, ისე გლობალური ეკონომიკის ზრდის საშუალო მაჩვენებელს. ამასთან, 2019 წლის კოვიდ პანდემიურ დონესთან შედარებითაც ზრდა 45%-ს შეადგენს, რაც 2.7-ჯერ აღემატება გლობალური ეკონომიკის ზრდის ანალოგიურ მაჩვენებელს (+16.3%). შედარებისათვის, ევროკავშირში ყველაზე მაღალი ზრდის მაჩვენებელი არის ლიტვასა და ესპანეთში, რაც 3%-ს აღემატება.
წმინდა მაკრო ფაქტორებიდან, მართალია, ინფლაციამ 2025 წლის ივნისში, წინასწარ წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით, 4.1 პროცენტი შეადგინა, რაც მეტია მის სამიზნე მაჩვენებელზე (3%). თუმცა, დეფლაციამ ივლისში წინა თვესთან შედარებით 0.02 პროცენტი შეადგინა, რაც ივნისის შემდეგ ზედიზედ მეორე დეფლაციური თვეა ბოლო 11 თვის მანძილზე.
ნიშანდობლივია, რომ სარეკორდოდ არის გაზრდილი საერთაშორისო სავალუტო რეზერვები. ივლისში სებ-მ ინტერვენციების შედეგად, საერთაშორისო სავალუტო რეზერვები 416.9 მლნ აშშ დოლარით შეავსო, ხოლო წლის დასაწყისიდან სავალუტო რეზერვები ანუ მისი ნეტო მაჩვენებელი სარეკორდოდ 1.3 მლრდ აშშ დოლარით არის გაზრდილი და მეტია 2023 წლის პირველ ექვს თვეში რეკორდული რაოდენობის, $1.08 მილიარდის შესყიდვასთან შედარებით. რეზერვების მთლიანი მოცულობამ კი უკვე გადააჭარბა 5 მლრდ აშშ დოლარს.
საერთაშორისო სავალუტო რეზერვების ასეთი მაღალი ზრდა, დაბალ ინფლაციასთან, სტაბილურ გაცვლით კურსთან და მშპ-სთან მიმართებით საგარეო ვალის 36 პროცენტამდე შემცირებასთან ერთად, სებ-ის ზრდაზე ორიენტირებულ მოქნილ მონეტარულ პოლიტიკაზე მიუთითებს.
ექსპორტის საგრძნობი ზრდა, რაც გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 9% არის გაზრდილი, ეროვნული ვალუტის კურსის გამყარების პირობებშიც კი აჩვენებს სებ-ის მონეტარული პოლიტიკის ეფექტურობას და ადასტურებს საქართველოს ეკონომიკის მზარდ პოტენციალს და წარმოებული პროდუქციის გაზრდილ კონკურენტუნარიანობას საერთაშორისო ბაზრებზე.
ნიშანდობლივია, რომ ივლისში ბიუჯეტო შემოსავლებმა პირველად გადააჭარბა 2 მილიარდ ლარს, რაც ახალი ისტორიული მაქსიმუმია.
ამასთან, რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია მოქნილ ფისკალურ პოლიტიკასთან ერთად, მონეტარული პოლიტიკის ეფექტი ასახულია საბანკო დეპოზიტების ზრდაში, რაც საბანკო დაკრედიტების უმნიშვნელოვანესი წყაროა. საქართველოს ეროვნული ბანკის ანგარიშის მიხედვით, საბანკო სექტორში განთავსებული დეპოზიტების მოცულობამ 2025 წლის ივნისის ბოლოსათვის 61.96 მილიარდი ლარი შეადგინა, რაც 1.18 მილიარდი ლარით, ანუ 1.96%-ით მეტია წინა თვის ბოლოს არსებულ მაჩვენებელზე, ხოლო დეპოზიტების წლიურმა ზრდამ, გაცვლითი კურსის ეფექტის გარეშე, 10.96% შეადგინა.
აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ დეპოზიტების ზრდა თანხვედრაშია ლარიზაციის ზრდასთან, რაც თავის მხრივ ზრდის რასალარე დაკრედიტების ბაზას და ამცირებს სავალუტო რისკებსაც. დეპოზიტების ლარიზაციამ 2025 წლის ივლისის ბოლოსათვის 50.33 პროცენტი შეადგინა, რაც იმეორებს ივნისის მაჩვენებელს და წინა თვის ივნისთან შედარებით 1.10 პროცენტული პუნქტით არის გაუმჯობესებული.
აღსანიშნავია, რომ ეკონომიკის პოზიტიური ტენდენციები აისახა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის გადასინჯულ პროგნოზებში.
მოგეხსენებათ, საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა თავისივე სამი თვის წინანდელი პროგნოზი საქართველოს ეკონომიკის 2025 წლის ზრდაზე გაზარდა 6 პროცენტიდან 7.2 პროცენტამდე, რაც გლობალური ეკონომიკის ზრდის მაჩვენებელს 2.3-ჯერ აღემატება“, - წერს გიორგი ცუცქირიძე.