ახალი საკანონმდებლო ინიციატივის თანახმად, განახლებადი ენერგიის ობიექტების მიერ გადახდილი ქონების გადასახადი პირდაპირ ადგილობრივი თემებისა და სოფლების საჭიროებებს მოხმარდება. ცვლილების მიზანი ენერგეტიკული პროექტებიდან მიღებული სარგებლის სამართლიანი განაწილება და ადგილობრივი მოსახლეობის მხარდაჭერაა.

კანონპროექტი GREDA-მ და ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ ერთობლივად მოამზადეს. დოკუმენტით გათვალისწინებულია, რომ ენერგეტიკული პროექტის სამშენებლო ფაზის დაწყებისთანავე შექმნილი იქნება სამუშაო ჯგუფი, რომლის წევრებიც მონაწილეობას მიიღებენ ადგილობრივი დასახლებების საერთო კრების მიერ არჩეული პირები და სამოქალაქო საზოგადოება. სამუშაო ჯგუფი განსაზღვრავს, როგორ უნდა განიკარგოს გენერაციის ობიექტების ქონების გადასახადიდან მიღებული თანხების კონკრეტული წილი და რომელი პროექტებისთვის მოხმარდეს ეს რესურსი ადგილობრივ დონეზე.

როგორც ტელეკომპანია „მაესტროს“ ეთერში გადაცემა Business Insider Georgia-ში სტუმრობისას GREDA-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა მაია მელიქიძემ აღნიშნა, კანონპროექტი ითვალისწინებს, რომ მომავალში აშენებული ჰიდროელექტროსადგურების მიერ გადახდილი ქონების გადასახადის ნაწილი პირდაპირ იმ სოფლის განვითარებას მოხმარდეს, სადაც პროექტი ხორციელდება. ინიციატივა მიზნად ისახავს როგორც ქვეყნის ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის გაძლიერებას, ისე ადგილობრივ მოსახლეობისთვის კონკრეტული სოციალური და ინფრასტრუქტურული სარგებლის შექმნას.

„ჩემთვის ნამდვილად ძალიან დიდი პატივია ვისაუბრო იმ თემაზე, რომელიც სექტორს აწუხებდა წლების განმავლობაში და ნამდვილად ეს არის კერძო და საჯარო მხარეებს შორის მიღწეული შეთანხმება. საკითხი ეხება შემდეგს - ეს არის მრავალწახნაგოვანი პროცესი და ამით სარგებელი ექნება როგორც სახელმწიფოს, რომლის მიზანიც გახლავთ ენერგეტიკული დამოუკიდებლობა, ასევე ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებს, რომელთა მთავარი ამოსავალი წერტილიც არის ადგილზე შეიქმნას ეკონომიკური დოვლათი. ასევე, მოსახლეობას, რომელიც სვამს კითხვას, რომ ჰიდროენერგეტიკის განვითარების პარალელურად მე რა სარგებელი მექნება და რა თქმა უნდა, დამატებითი ინვესტიციების მოზიდვა. რაც შეეხება თავად კანონპროექტს - ნებისმიერი ჰიდროელექტროსადგური იხდის ქონების გადასახადს და ეს არის ჩვენი საგადასახადო პოლიტიკა, რომელიც მიდის ცენტრალურ ბიუჯეტში და შემდეგ ბრუნდება ადგილობრივ მუნიციპალიტეტში.

ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი ვალდებულია ეს თანხა გაანაწილოს საკუთარი შეხედულებისამებრ. 

ეს კანონპროექტი კი ამბობს ასეთ რაღაცას, რომ იმ სოფელში სადაც შენდება ჰიდროელექტროსადგური, იმ ჰიდროელექტროსადგურის მიერ გადახდილი ქონების გადასახადის კონკრეტული პროცენტი - ამ შემთხვევაში უკვე საუბარია მეგავატებზე, რაც უფრო მსხვილია ჰიდროელექტროსადგური ის იხდის შედარებით ნაკლებს, ანუ ვგულისხმობ რჩება ნაკლები თანხა ადგილობრივ მოსახლეობაში - საშუალო დაახლოებით 30%-ია, მცირედი გახლავთ 50%, ხოლო მსხვილი 15% - ეს თანხა უნდა მოხმარდეს იმ ადგილობრივი მოსახლეობის კეთილდღეობას, იმ პროექტების აშენებას და სისრულეში მოყვანას, რომელიც არის მათთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი. ეს შეიძლება იყოს სკოლა, ბაღი, გზა,  წყალმომარაგება - ნებისმიერი პრობლემა რომელიც აწუხებს სოფელს და ეს თანხა უშუალოდ მიმართული იქნება ამისკენ. ყველაზე მთავარი იცით რა გახლავთ? არა მარტო ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი იქნება ამ პროცესში ჩართული, არამედ თავად თემის წარმომადგენელი, რომელსაც სოფელი დაასახელებს და ის იქნება უკვე მუნიციპალიტეტში ინტერესების დამცველი“, - აღნიშნა მაია მელიქიძემ. 

მისივე თქმით, GREDA მზადაა ჩაერთოს ახალი პროექტის განხორციელებაში, რომელიც საქართველოში უპრეცედენტოა, თუმცა საერთაშორისო გამოცდილებით კარგად შესწავლილი. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ეს პროცესი რთული იქნება, რადგან მსგავსი პროექტი დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში ჯერ არ ჩატარებულა.

„ეს არის ცივილური სამყაროს მიერ დანერგილი პრაქტიკა, რომელმაც ძალიან კარგად იმუშავა ნორვეგიაში, დიდ ბრიტანეთში, ავსტრიაში და  მოიტანა შედეგები აბსოლუტურად სხვადასხვა დროით აბსოლუტურად ყველა ქვეყანაში, რომელმაც საბოლოო ჯამში მიაღწია ჰიდროენერგეტიკის სრულყოფილად უტილიზაციას, რაც არის ჩვენი მიზანი.

სოფლის წარმომადგენელი, რომელიც სოფელმა დაასახელა და რომელიც როტაციის პრინციპით იქნება არჩეული, მიდის მუნიციპალიტეტში და წარუდგენს სოფლის პრობლემებს. პრობლემებს მიეცემა პროექტის ფორმა, მუნიციპალიტეტთან თანამშრომლობის საფუძველზე. ამ პროცესში გადაწყვეტილების მიღების უფლება 50/50-ზე გადანაწილდება - ნახევარი სოფელს, ნახევარი მუნიციპალიტეტს. საბოლოო პროექტს განიხილავს საკრებულო, რომელიც დაამტკიცებს მას. ამის შემდეგ იწყება პროექტის რეალიზაცია, რომელსაც დაეთმობა სწორედ ის თანხა, რომელზედაც ვსაუბრობთ“, - განმარტავს GREDA-ს აღმასრულებელი დირექტორი.

ახალი საკანონმდებლო ინიციატივა ენერგეტიკული პროექტებიდან მიღებული სარგებლის უშუალოდ ადგილობრივი მოსახლეობის განვითარებაზე მიმართვას უზრუნველყოფს. მაია მელიქიძის განცხადებით, რეფორმა პასუხობს მთავარ კითხვას თუ რა სარგებელს მიიღებს კონკრეტული მოქალაქე ინვესტიციებისაგან, რაც საბოლოოდ შეჩერებული პროექტების ამუშავებისა და ენერგოუსაფრთხოებას შეუწყობს ხელს.

„საბოლოო ჯამში, ჩვენ ვუპასუხებთ მოსახლეობის ძალიან მნიშვნელოვან კითხვას: ინვესტორის სარგებელი გასაგებია, სახელმწიფოს სარგებელი გასაგებია, მაგრამ მე რა, თქვენ მიიღებთ უნიფიცირებულ სარგებელს, რომელიც გადაითარგმნება განვითარების შესაძლებლობებში. სექტორს ის სარგებელი ექნება, რომ გაჩერებული პროექტები განხორციელდება. ასევე, სექტორს სარგებელი მოუტანს ჩვენი კრიტიკული მდგომარეობის დაარეგულირებ.  მაგალითად, იანვარში ჩვენ ელექტროენერგიის იმპორტისთვის 22.5 მილიონი დოლარი გადავიხადეთ, მაშინ როცა შარშან ეს თანხა 9 მილიონი დოლარი იყო.

ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ ელექტროენერგია არ გვყოფნის და რაც უფრო დრო გადის მით უფრო მეტად ვხდებით იმპორტზე დამოკიდებული. სწორედ ამიტომ, ენერგეტიკის სექტორისთვის ეს ახალი ბიძგი ჰიდროენერგეტიკასთან დაკავშირებული პროექტების განხორციელების მიმართულებით, რომლებიც წლების განმავლობაში შეჩერებული იყო. მე შემიძლია უამრავი პროექტი დავასახელო, მათ შორის რამდენიმე ათეული“, - აცხადებს მაია მელიქიძე.