Business Insider Georgia-მ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ელჩთან საქართველოში ჭოუ ციენთან ექსკლუზიური ინტერვიუ მოამზადა. ინტერვიუში განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა ქვეყნებს შორის არსებულ ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე, პოტენციალსა და სამომავლო ხედვებზე.

როგორ შეაფასებდით ჩინეთ-საქართველოს ეკონომიკური ურთიერთობების საერთო მდგომარეობას 2025 წელს?

ორივე ქვეყნის ლიდერების სტრატეგიული ხელმძღვანელობით, 2025 წელს ჩინეთ-საქართველოს ეკონომიკური ურთიერთობები მუდმივად ღრმავდებოდა ორმხრივი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებისა და „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივის ფარგლებში, რამაც ნაყოფიერი შედეგები გამოიღო და რამდენიმე მნიშვნელოვან გამარჯვებას მივაღწიეთ. მიუხედავად ამისა, ორმხრივი ვაჭრობის პოტენციალი კვლავ ძალიან დიდია და სასაქონლო სტრუქტურისა და თანამშრომლობის მეთოდების მრავალფეროვნების  კუთხით კიდევ არსებობს განვითარების შესაძლებლობა. საერთო ჯამში, ორმხრივი ეკონომიკური და სავაჭრო თანამშრომლობა სწრაფად ვითარდება და პოზიტიური პერსპექტივები აქვს. ჩინეთი ჩვენი ქვეყნების ეკონომიკური და სავაჭრო თანამშრომლობის მიმართ სრული ნდობით არის განმსჭვალული.

გასული ერთი წლის განმავლობაში რა მნიშვნელოვანი შედეგები იქნა მიღწეული საქართველო-ჩინეთის ეკონომიკურ თანამშრომლობაში?

საქართველომ პირველად მიიღო მონაწილეობა ჩინეთის საერთაშორისო იმპორტის გამოფენაში საპატიო სტუმრის სტატუსით. 2025 წლის 5-დან 10 ნოემბრამდე, ჩინეთის მერვე საერთაშორისო იმპორტის გამოფენა წარმატებით ჩატარდა ჩინეთის ქალაქ შანხაიში. საქართველომ პირველად მიიღო მონაწილეობა ჩინეთის საერთაშორისო იმპორტის გამოფენაში საპატიო სტუმრის სტატუსით და მონაწილე კომპანიების რეკორდული რაოდენობით. პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე დაესწრო გახსნის ცერემონიას და შეხვედრა გამართა ჩინეთის პრემიერ-მინისტრ ლი ციანგთან. მან ასევე ექსკლუზიური ინტერვიუ ჩაწერა სინხუას საინფორმაციო სააგენტოს გადაცემაში სახელად „ლიდერები საუბრობენ“, რამაც მნიშვნელოვნად გააძლიერა ორი ქვეყნის ლიდერებსა და ხალხებს შორის ურთიერთგაგება.

დასრულდა მოლაპარაკებები ჩინეთ-საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების განახლების შესახებ. აღნიშნული შეთანხმება, რომელიც 2018 წლის 1 იანვარს ოფიციალურად შევიდა ძალაში და წარმატებით ხორციელდება, ჩინეთის მიერ ინიცირებული და დადებული პირველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაა „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივის წარდგენის შემდეგ და ასევე ჩინეთის პირველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება ევრაზიის რეგიონში. ჩინეთ-საქართველოს შორის უფრო სიღრმისეული და მაღალი დონის პრაქტიკული თანამშრომლობის ხელშეწყობის მიზნით, 2025 წელს ორმა მხარემ დაასრულა მოლაპარაკებები თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების განახლების შესახებ და მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში გეგმავს ოფიციალური პროტოკოლის  ხელმოწერას. ეს ქმედება აჩვენებს ჩინეთისა და საქართველოს მტკიცე გადაწყვეტილებას, ხელი შეუწყონ ვაჭრობისა და ინვესტიციების ლიბერალიზაციასა და გამარტივებას, ასევე ჭეშმარიტი მულტილატერალიზმის  პრაქტიკაში გამოყენებას, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ორ ქვეყანას შორის სავაჭრო და საინვესტიციო თანამშრომლობის განვითარებას.

ორმხრივმა ვაჭრობის მოცულობამ ახალ სიმაღლეს მიაღწია. ჩინეთის სტატისტიკის თანახმად, 2025 წლის იანვრიდან ნოემბრამდე, ჩინეთ-საქართველოს შორის ორმხრივი ვაჭრობის მოცულობამ 2.44 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწია, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 20%-ით მეტია, მთელი 2024 წლის დონეს აღემატება და რეკორდულ მაქსიმუმს აღწევს. აქედან, ჩინეთიდან საქართველოში ექსპორტის ჯამურმა მოცულობამ 2.148 მილიარდი აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წელთან შედარებით 19.7%-ით მეტია; საქართველოდან იმპორტის ჯამურმა მოცულობამ კი 292 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წინა წელთან შედარებით 21.8%-იან ზრდას წარმოადგენს.

ორ ქვეყანას შორის თანამშრომლობა სულ უფრო მეტ სფეროს მოიცავს და უფრო მაღალ დონეს აღწევს. ბოლო ორი წლის განმავლობაში, ჩინურ და ქართულ საწარმოებს შორის თანამშრომლობა თანდათან გაფართოვდა ტრადიციული ინფრასტრუქტურიდან კომპლექტურ მოწყობილობებსა და მაღალტექნოლოგიურ დარგებამდე. გოლდვინდი (Goldwind) მონაწილეობს გორის ქარის ელექტროსადგურის პროექტში. CRRC მონაწილეობს თბილისის მეტროს ვაგონების მოდერნიზაციის პროექტში.

ნაყოფიერი შედეგები იქნა მიღწეული კავშირის სფეროში თანამშრომლობაში. 2025 წელს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და ჩინეთის სამოქალაქო ავიაციის ადმინისტრაციას შორის გაფორმდა ურთიერთგაგების მემორანდუმი „საჰაერო აბრეშუმის გზის" ერთობლივი განვითარების შესახებ და ასევე მეხუთე რიგის თავისუფალი საჰაერო მიმოსვლის უფლების ურთიერთმინიჭების შესახებ. ავიაკომპანია Air China-მ ორი ქვეყნის დედაქალაქებს შორის პირდაპირი რეისები დაიწყო. ჩინეთის რკინიგზის კონტეინერების ტრანსპორტირების კორპორაცია (CRCT) ოფიციალურად შეუერთდა „შუა დერეფნის მულტიმოდალური ტრანსპორტირების კომპანიას“.

გეგმავს თუ არა ჩინეთი ინვესტიციების ჩადებას საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორში, განსაკუთრებით კი განახლებადი ენერგიის პროექტებში, როგორიცაა მზის და ქარის ენერგია?

ჯერ კიდევ 2001 წელს, ჩინეთის სიჩუანის პროვინციის საინვესტიციო ჯგუფი შემოვიდა საქართველოს ჰიდროენერგეტიკის ინდუსტრიაში, ინვესტიცია ჩადო და ააშენა ხადორის ჰიდროელექტროსადგური აღმოსავლეთ საქართველოში, პანკისის ხეობაში. 24 მეგავატი სიმძლავრით და დაახლოებით 120 მილიონი კილოვატ/საათის საშუალო წლიური გამომუშავებით, ეს იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის შემდეგ პირველი უცხოური ინვესტიციით განხორციელებული ენერგეტიკული პროექტი და ასევე პირველი მასშტაბური ჰიდროელექტროსადგური, რომელიც დღემდე წარმატებით ფუნქციონირებს. გასულ წელს ჩინურმა გოლდვინდის საერთაშორისო კომპანიამ გაიმარჯვა საქართველოს ქალაქ გორის ქარის ელექტროსადგურის პროექტის ტენდერში, რომლის საერთო სიმძლავრე 206 მეგავატია და მოიცავს 33 ქარის ტურბინის გენერატორის მიწოდებას, მონტაჟს, 15-წლიან ექსპლუატაციასა და მომსახურებას. საქართველოს ეროვნული ათწლიანი ენერგეტიკის განვითარების გეგმის თანახმად, 2034 წლისთვის დაგეგმილია 217 ჰიდროელექტროსადგურის, 25 ქარის ელექტროსადგურის და 3 თბოელექტროსადგურის მონტაჟი და ექსპლუატაციაში გაშვება. მჯერა, რომ საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორში მეტი ჩინური კომპანია ჩადებს ინვესტიციას.

როგორ შეაფასებდით 2026 წელს ჩინეთის მიერ საქართველოში მეტი ინვესტიციის განხორციელების პოტენციალს?

ამჟამად ჩინეთ-საქართველოს ურთიერთობები ისტორიულად საუკეთესო ეტაპზეა მყარი საფუძვლითა და საინვესტიციო თანამშრომლობის დიდი პოტენციალით. ჩინურმა კომპანიებმა ჩადეს ინვესტიციები და ააშენეს ინდუსტრიული პარკები და ჰიდროელექტროსადგურები საქართველოში, შეიძინეს „ბაზისბანკი“ და განავითარეს თანამშრომლობა ელექტრონული კომერციის, სავაჭრო ლოგისტიკის, წარმოებისა და ენერგეტიკის სფეროებში. ამ თანამშრომლობითი პროექტების განხორციელება და ორივე მხარის საწარმოებს შორის კონტაქტი ხელს შეუწყობს ორმხრივ სარგებელს. საქართველოს ხელსაყრელმა ბიზნესგარემომ უფრო მეტი ჩინური საწარმოს ყურადღება მიიპყრო. ჩვენ მხარს ვუჭერთ ჩინურ საწარმოებს, საბაზრო პრინციპების შესაბამისად ჩადონ ინვესტიციები საქართველოში და განუწყვეტლივ გააძლიერონ თანამშრომლობა სამრეწველო და მიწოდების ჯაჭვებში.  გვჯერა, რომ მომავალში კიდევ უფრო მეტი ჩინური საინვესტიციო პროექტი განხორციელდება საქართველოში.

თქვენი აზრით, რა რეფორმებმა ან პოლიტიკურმა ზომებმა შეიძლება კიდევ უფრო მიმზიდველი გახადოს საქართველო ჩინელი ინვესტორებისთვის?

საქართველომ, როგორც კავკასიის რეგიონის მნიშვნელოვანმა სტრატეგიულმა ლოგისტიკურმა ჰაბმა, ბოლო წლებში უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის მხრივ მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია. ჩინეთთან სტრატეგიული პარტნიორობის დამყარებით, თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების ხელმოწერით და „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივასთან აქტიური ინტეგრაციით, საქართველომ ჩინელი ინვესტორებისთვის შედარებით ღია და სტაბილური ბიზნეს გარემო შექმნა. შესაბამისი საერთაშორისო გამოცდილების გათვალისწინებით, ჩინელი ინვესტორებისთვის საქართველოს მიმზიდველობის კიდევ უფრო გაზრდის მიზნით, მე ვფიქრობ, საქართველოს შეუძლია ქვემოთ ჩამოთვლილ სფეროებში გააგრძელოს შესაბამისი პოლიტიკისა და ზომების გაუმჯობესება.

პირველ რიგში, უნდა გავაუმჯობესოთ ადმინისტრაციული ეფექტურობა და უფრო მოსახერხებელი გავხადოთ ინვესტირება. საქართველომ მსოფლიო ბანკის მიერ გამოქვეყნებულ „B-READY 2025“-ის ანგარიშში მეოთხე ადგილი დაიკავა, რაც საქებარი მიღწევაა. შემდეგი ნაბიჯი შეიძლება იყოს ინვესტიციების დამტკიცების პროცესების კიდევ უფრო გამარტივება, ციფრული სამთავრობო სერვისების დაფარვის გაზრდა და მეტი ენობრივი მხარდაჭერის უზრუნველყოფა საგარეო ურთიერთობებზე პასუხისმგებელი დეპარტმენტებისგან, მაგალითად ჩინურენოვანი მომსახურება ან ცნობარი, რათა ჩინურმა კომპანიებმა უფრო ეფექტურად შეძლონ  პროექტების განხორციელება და ექსპლუატაცია.

მეორე, უნდა გაგრძელდეს სამართლებრივი ჩარჩოსა და ინვესტიციების უზრუნველყოფის მექანიზმების გაუმჯობესება. ინტელექტუალური საკუთრების უფლების დაცვის გაძლიერება, დავების გადაწყვეტის მექანიზმების გაუმჯობესება და ინვესტორების კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაცვის განმტკიცება ხელს შეუწყობს ჩინელი ინვესტორების ხანგრძლივი ნდობის მოპოვებას. ამავდროულად, გლობალური განვითარების ტენდენციების გაერთიანებით, მდგრადი განვითარებისა და მწვანე საინვესტიციო პოლიტიკის ხელშეწყობით და  უფრო მიმზიდველი პოლიტიკური მხარდაჭერისა და საგადასახადო შეღავათების უზრუნველყოფით ისეთ სფეროებში, როგორიცაა განახლებადი ენერგია და გარემოს დაცვის ტექნოლოგიები, შესაძლებელია მეტი ჩინური კომპანიის წახალისება, მონაწილეობა მიიღონ საქართველოს მზარდი ინდუსტრიების განვითარებაში.

მესამე, უფრო მეტი ყურადღება უნდა დაეთმოს ადამიანურ რესურსებსა და კადრების დინებას. ერთი მხრივ, პროფესიული განათლებისა და უნარ-ჩვევების ტრენინგები გამოზრდის ბაზრის მოთხოვნების შესაბამის მეტ კადრს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ინჟინერია, ტექნოლოგიები და ენის ცოდნა, რაც გაამარტივებს ჩინეთის მიერ დაფინანსებული საწარმოების მიერ ადგილობრივი მუშახელის  დასაქმებას. მეორე მხრივ, ასევე რეკომენდებულია უცხოელი პროფესიონალებისთვის, განსაკუთრებით კი ჩინეთის მიერ დაფინანსებული საწარმოების თანამშრომლებისთვის, საქართველოს სამუშაო ვიზებისა და ბინადრობის ნებართვის გაცემის პოლიტიკის კიდევ უფრო დახვეწა და მკაფიოდ განსაზღვრა, რაც გააუმჯობესებს ეფექტურობას და პროგნოზის შესაძლებლობას. უფრო მოსახერხებელი და გამჭვირვალე სამუშაო ვიზის გაცემის მექანიზმი ხელს შეუწყობს პროექტების შეუფერხებლად განხორციელებას და გაზრდის ჩინური საწარმოების თავდაჯერებულობას საქართველოში გრძელვადიანი ინვესტიციებისა და განვითარების მიმართ.

საერთო ჯამში, ინსტიტუციური გარემოს მუდმივი ოპტიმიზაციით, პოლიტიკური კოორდინაციის გაძლიერებით და პერსონალის გაცვლით, საქართველო შეძლებს, კიდევ უფრო განიმტკიცოს საკუთარი პოზიცია, როგორც მნიშვნელოვანი საინვესტიციო დანიშნულების ქვეყანა კავკასიის რეგიონში ჩინური საწარმოებისთვის და მიაღწიოს ორმხრივად სასარგებლო განვითარების მიზნებს.

თქვენი აზრით, საქართველოს ეკონომიკის რომელ სექტორებს აქვთ ჩინეთთან თანამშრომლობის ყველაზე დიდი პოტენციალი?

ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკური ურთიერთშევსებადობის გათვალისწინებით, ჩინეთი მიიჩნევს, რომ თანამშრომლობის შედარებით დიდი პოტენციალი შემდეგ სფეროებშია:

პირველი, სუფთა ენერგია და მწვანე განვითარება. საქართველო ხასიათდება მთიანი რელიეფითა და მდინარეების სიმრავლით, ერთეულ ფართობზე ჰიდროენერგეტიკული რესურსებით ერთ-ერთი წამყვანია მსოფლიოში, იგი ასევე მდიდარია ქარისა და მზის ენერგორესურსებით, თუმცა ელექტროენერგიის ფასი შედარებით მაღალია. ჩინეთის სუფთა ენერგიის ინდუსტრია გლობალური ლიდერია, იგი მსოფლიოში პირველ ადგილზეა ჰიდროელექტროსადგურების, ფოტოელექტრული და ქარის ენერგიის დამონტაჟებული სიმძლავრით, სრულყოფილი სამრეწველო ჯაჭვითა და ხარჯების უპირატესობით. „ორმაგი ნახშირბადის“ მიზნის ფარგლებში, ორ მხარეს შორის თანამშრომლობის უზარმაზარი პოტენციალი არსებობს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ახალი ენერგია, ენერგიის რეზერვი და ელექტროქსელის გაძლიერება.

მეორე,  სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციით ვაჭრობა და საკვების გადამუშავება. ჩინეთ-საქართველოს შორის არსებული თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება შესაძლებელს ხდის, რომ ღვინო და სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია ჩინეთის ბაზარზე ნულოვანი ტარიფებით შევიდეს. ღვინის ინდუსტრია საქართველოს საყრდენი ინდუსტრიაა, ჩინეთი კი უკვე მისი სიდიდით მეოთხე საექსპორტო ბაზარია. ქართული მინერალური წყალი ჩინეთის ელექტრონული კომერციის პლატფორმებზე გაყიდვების მხრივ საკმაოდ წარმატებულია. გარდა ამისა, 2025 წელს ორმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა პროტოკოლს ჩინეთში ექსპორტირებული ქართული თაფლისა და ფრინველის ხორცის შემოწმებისა და კარანტინის შესახებ, რაც მალე შესაძლებელს გახდის ჩინეთში ექსპორტს. საქართველოს უხვი სასოფლო-სამეურნეო რესურსი აქვს, ჩინეთს კი - მსოფლიოში წამყვანი დარგვისა და კულტივირების ტექნოლოგიები. ჩვენს ქვეყნებს შეუძლიათ მემცენარეობის, მეცხოველეობისა და მეთევზეობის სფეროებში ურთიერთგაცვლა და ღირებულებათა ჯაჭვის მხრივ თანამშრომლობის გაღრმავება.

მესამე, ინფრასტრუქტურის განახლება და ლოგისტიკური თანამშრომლობა. საქართველოს ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა აქვს, იგი აქტიურად მონაწილეობს „შუა დერეფნის“ მშენებლობაში და ხელს უწყობს მის თავსებადობას „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივასთან, ახორციელებს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის პროექტებს, როგორიცაა მაგისტრალები, რკინიგზა, პორტები და აეროპორტები. ჩინურმა კომპანიებმა წარმოაჩინეს საკუთარი ინფრასტრუქტურული შესაძლებლობები ტექნოლოგიების, დანახარჯებისა და ეფექტურობის მხრივ აშკარა უპირატესობებით. მათ წარმატებული გამოცდილება აქვთ საქართველოს რკინიგზის მოდერნიზაციაში, E60 ავტომაგისტრალისა და ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფნის გზის გაუმჯობესებაში. საქართველოს მიერ საკუთარი თავის ევრაზიის ლოგისტიკურ ცენტრად დამკვიდრებასთან ერთად, ინფრასტრუქტურული კავშირი გრძელვადიან პრიორიტეტად რჩება, რაც ჩინეთ-საქართველოს თანამშრომლობისთვის უფრო ფართო სივრცეს ქმნის.

მეოთხე, ციფრული ეკონომიკა და ხელოვნური ინტელექტი. საქართველო ისწრაფვის, გახდეს „ევრაზიის ციფრული ცენტრი“. ჩინეთის ციფრული ეკონომიკა მსოფლიოში მეორე ადგილზეა და მისი ტექნოლოგიები და გამოცდილება ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ჭკვიანი ქალაქები, 5G და ხელოვნური ინტელექტი, ხელს შეუწყობს საქართველოს ციფრული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებას. ორი ქვეყნის შესაბამისმა ორგანოებმა ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმებს ციფრულ ეკონომიკაში საინვესტიციო თანამშრომლობისა და ხელოვნური ინტელექტის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ, რაც ორ ქვეყანას შორის შესაბამის  სფეროებში თანამშრომლობისთვის ინსტიტუციურ გარანტიებს უზრუნველყოფს. გარდა ამისა, ჩინეთმა გამოთქვა ინიციატივა გაეროს ფარგლებში საერთაშორისო მეგობრობის ჯგუფის შექმნასთან დაკავშირებით, რომელიც კონცენტრირებული იქნება ხელოვნური ინტელექტის შესაძლებლობების განვითარებაზე და მიესალმება საქართველოს, უახლოეს მომავალში შეუერთდეს მას.

ცოტა ხნის წინ, შეხვედრა შედგა საქართველოს ეროვნული ბანკისა და ჩინეთის ტრანსსასაზღვრო ბანკთაშორისი გადახდების სისტემის (CIPS) ხელმძღვანელობას შორის. როგორ შეაფასებდით ორ მხარეს შორის თანამშრომლობის პოტენციალს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა გადახდის სისტემები და ფინანსური კავშირები?

2025 წლის დეკემბრის ბოლოს, საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტმა ნათია თურნავამ, ჩინეთის ტრანსსასაზღვრო ბანკთაშორისი გადახდების სისტემის (CIPS) პრეზიდენტთან  ხუანგ ფუსთან ონლაინ შეხვედრა გამართა. ეს იყო მათ შორის გამართული მეორე შეხვედრა მას შემდეგ, რაც ბატონი ხუანგ ფუ დელეგაციით ეწვია საქართველოს იმავე წლის ივლისში. ორმა მხარემ საკუთარი მოსაზრებები გაცვალა საქართველოს ფინანსური ინსტიტუტების CIPS-ის გლობალურ ქსელზე წვდომის ხელშეწყობის შესახებ. ამჟამად, საქართველოს კომერციული ბანკები და CIPS აქტიურად თანამშრომლობენ გადახდის სფეროში. ჩინეთ-საქართველოს შორის ეკონომიკური და სავაჭრო თანამშრომლობის სწრაფ განვითარებასთან ერთად, ორ ქვეყანას შორის თანამშრომლობის სულ უფრო მეტი შესაძლებლობა გაჩნდება ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ვაჭრობა და ინვესტიციები, ინფრასტრუქტურა, ახალი ენერგიის განვითარება, ტრანსპორტი და ლოგისტიკა და ციფრული ეკონომიკა. CIPS-ში ინტეგრაცია დაეხმარება საქართველოს ფინანსურ ინსტიტუტებს ტრანსსასაზღვრო გადახდის სისტემების დივერსიფიკაციაში, ორ ქვეყანას შორის გადახდების, გადარიცხვებისა და ტრანზაქციების გამარტივებაში, ჩინეთ-საქართველოს შორის მზარდი სავაჭრო და საინვესტიციო საჭიროებების დაკმაყოფილებაში და ასევე ორ ქვეყანას შორის ტურიზმის სფეროში თანამშრომლობის გაადვილებაში.

როგორ შეაფასებდით საქართველოსა და ჩინეთის ბანკებსა და ფინანსურ ინსტიტუტებს შორის თანამშრომლობის გაფართოების პოტენციალს?

ჩინეთსა და საქართველოს შორის საბანკო და ფინანსური ინსტიტუტების სექტორში თანამშრომლობა შედარებით ადრე დაიწყო. 2012 წელს ჩინეთის სინძიანგის ხუალინგ ჯგუფმა შეიძინა ქართული „ბაზისბანკი“, რომელიც საქართველოში უკვე სიდიდით მეოთხე ბანკია და მრავალი დარგობრივი  ჯილდოც მოიპოვა. 2025 წლის მარტში, საქართველოს ეროვნული ბანკის დელეგაციამ, ქალბატონი ნათია თურნავას ხელმძღვანელობით, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში ოფიციალური ვიზიტი გამართა და ჩინეთის სახალხო ბანკთან პირველ ურთიერთგაგების მემორანდუმს მოაწერა ხელი. შეიძლება ითქვას, რომ ჩინეთ-საქართველოს ფინანსური თანამშრომლობის სულ უფრო ფართო და სიღრმისეული განვითარება ორ ქვეყანას შორის სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავების ნათელი მაგალითია. ამჟამად მსოფლიო განიცდის ისეთ  დიდ ცვლილებებს, როგორიც საუკუნეა არ ყოფილა, გლობალური ეკონომიკის კომპლექსურობა და გაურკვევლობა სულ უფრო თვალსაჩინო ხდება. ჩინეთ-საქართველოს შორის ფინანსურმა თანამშრომლობამ შეუძლია ხელი შეუწყოს ორმხრივ ვაჭრობას, ინვესტიციებს და მასშტაბური პროექტების მშენებლობას, ქართული ბიზნესებისა და ფიზიკური პირებისთვის მოიზიდოს მეტი დაფინანსება და გააძლიეროს საქართველოს უნარი, გაუძლოს გარე ფინანსურ რისკებს და გაიუმჯობესოს საკუთარი ეკონომიკური მდგრადობა. ჩვენ მოუთმენლად ველით ორ ქვეყანას შორის ფინანსურ სფეროში უფრო მეტი შედეგის მიღწევას.

როგორ შეაფასებდით საქართველოს როლს „შუა დერეფანში“? რა როლი შეიძლება შეასრულოს ინფრასტრუქტურულმა და დამაკავშირებელმა პროექტებმა მომავალი თანამშრომლობის განმტკიცებაში?

ევრაზიის გზაჯვარედინზე მდებარე საქართველოს შუა დერეფანი ჩინეთსა და ევროპას შორის არსებული უმოკლესი გზაა და განვითარების დიდი პოტენციალი აქვს. ამჟამად, ჩინეთი, საქართველო, ევროპა და მის გასწვრივ მდებარე ყველა მხარე დადებითად არის განწყობილი „შუა დერეფნის“ განვითარების მიმართ, რაც სამომავლო თანამშრომლობისთვის მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნის.

ჩვენ შევნიშნეთ, რომ საქართველო აქტიურად მონაწილეობს „შუა დერეფნის“ მშენებლობაში და მთელი ძალით ავითარებს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას, როგორიცაა მაგისტრალები, რკინიგზა, პორტები და აეროპორტები, რაც ჩინეთ-საქართველოს თანამშრომლობისთვის ფართო სივრცეს ქმნის. 2025 წელს დასრულდა ჩინური კომპანიების მიერ განხორციელებული რკინიგზის მოდერნიზაციის პროექტები, E60 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის F0 მონაკვეთი, სამტრედია-გრიგოლეთის მონაკვეთი და რიკოთის საუღელტეხილო გზის მონაკვეთი, რამაც მნიშვნელოვნად შეამცირა ლოგისტიკური და სატრანსპორტო დრო საქართველოს გავლით. საქართველოს პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე პირადად დაესწრო ზემოაღნიშნული პროექტების დასრულების ცერემონიას და მაღალი შეფასება მისცა ჩინური კომპანიების მიერ შესრულებული სამშენებლო სამუშაოების ხარისხსა და სისწრაფეს. მჯერა, რომ საქართველოს მომდევნო ათწლიანი ეროვნული გეგმის შემუშავებასა და განხორციელებასთან ერთად, მეტი ჩინური კომპანია მიიღებს მონაწილეობას საქართველოს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მშენებლობაში, რაც დაეხმარება საქართველოს,  უკეთესად ჩაერთოს „შუა დერეფნის“ განვითარებაში.

საქართველოს რკინიგზის გენერალურმა დირექტორმა განაცხადა, რომ ჩინეთიდან კონტეინერების ტრანსპორტირების მოცულობა 2025 წლისთვის 40-45%-ით გაიზარდა. როგორ შეაფასებდით ამ ტენდენციას? რა მოლოდინები გაქვთ ორმხრივი სავაჭრო ნაკადების სამომავლო განვითარების შესახებ?

2023 წლის ოქტომბერში, პეკინში გამართულ საერთაშორისო თანამშრომლობის მესამე „სარტყლისა და გზის“ ფორუმის გახსნის ცერემონიაზე, პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა გამოაცხადა „სარტყლისა და გზის“ ფარგლებში მაღალი ხარისხის თანამშრომლობის მხარდამჭერი რვა ინიციატივა. მისი პირველი პუნქტია მრავალმხრივი დამაკავშირებელი ქსელის შექმნა „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივისთვის, რომელიც მოიცავს ჩინეთ-ევროპის სარკინიგზო ექსპრესის მაღალი ხარისხის განვითარების პროცესის დაჩქარებას, ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფნის მშენებლობაში მონაწილეობას და ყველა მხარესთან ერთად რკინიგზისა და საავტომობილო პირდაპირ გადაზიდვებზე დაფუძნებული ევრაზიული ლოგისტიკური ახალი დერეფნის შექმნას. აქვე მინდა განვმარტო, რომ ჩინეთის აზრით, „ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფნის“ კონცეფცია დიდწილად ემთხვევა საქართველოსა და სხვა ქვეყნების მიერ შემოთავაზებულ „შუა დერეფნის“ კონცეფციას და წარმოადგენს ჩინეთ-ევროპის სარკინიგზო ექსპრესის სამხრეთ კორიდორის მნიშვნელოვან შემადგენელ ნაწილს.

2024 წლის სექტემბერში, ჩინეთისა და საქართველოს მთავრობებმა ხელი მოაწერეს „ურთიერთგაგების მემორანდუმს ჩინეთ-ევროპის სარკინიგზო ექსპრესისთვის სატრანსპორტო დერეფნების, ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის (შუა დერეფანი) განვითარების შესახებ“. 2025 წლის ნოემბერში, ჩინეთის რკინიგზის კონტეინერების ტრანსპორტირების კორპორაცია (CRCT) ოფიციალურად შეუერთდა „შუა დერეფნის მულტიმოდალური ტრანსპორტირების კომპანიას“, რომელიც ყაზახეთის, აზერბაიჯანისა და საქართველოს სარკინიგზო კომპანიების მიერ დაარსებული ერთობლივი საწარმოა. ოთხივე მხარე ერთად იმუშავებს ჩინეთ-ევროპის სარკინიგზო ექსპრესის სამხრეთ კორიდორის მშენებლობისა და ექსპლუატაციის ხელშესაწყობად. მჯერა, რომ ოთხი ქვეყნის სარკინიგზო დეპარტამენტები სრულად გამოიყენებენ საკუთარ უპირატესობებს საქონლის შესყიდვის წყაროების მოძიების, ბაზრის განვითარებისა და საპორტო რესურსების სფეროებში, რათა სატრანსპორტო ორგანიზების, საოპერაციო ქსელებისა და მონაცემების უფრო ზუსტი და შეუფერხებელი კოორდინაცია მოახდინონ, რაც შექმნის ეფექტურ და მოქნილ ტრანსნაციონალურ ოპერაციულ მექანიზმს. ეს შესაძლებელს გახდის სატრანსპორტო ძალის რესურსების ინტენსიურ და მასშტაბურ განაწილებას, ხელს შეუწყობს „შუა დერეფნის“ გაუმჯობესებას, უფრო მეტ ტვირთს მოიზიდავს  „შუა დერეფნის“ მეშვეობით ტრანსპორტირებისთვის, განავითარებს მის გასწვრივ მდებარე რეგიონებში არსებულ ლოგისტიკასთან დაკავშირებულ ინდუსტრიებს, შესაძლებელს გახდის ყველასთვის მომგებიან თანამშრომლობას და ხელს შეუწყობს რეგიონულ ეკონომიკურ კეთილდღეობას.

რა მოლოდინები გაქვთ 2026 წელს საქართველო-ჩინეთის ეკონომიკური თანამშრომლობის განვითარებასთან დაკავშირებით?

2025 წლის ოქტომბერში, პეკინში წარმატებით ჩატარდა ჩინეთის კომუნისტური პარტიის მე-20 ცენტრალური კომიტეტის მეოთხე პლენარული სხდომა, რომელზეც განიხილეს და მიიღეს „ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის შეთავაზება ეროვნული ეკონომიკური და სოციალური განვითარების მე-15 ხუთწლიანი გეგმის შემუშავების შესახებ“. მომავალში ჩინეთი გააგრძელებს მაღალი ხარისხის განვითარების ხელშეწყობას, სტაბილურად გააგრძელებს სისტემურ გახსნილობას, მულტილატერალური სავაჭრო სისტემის დაცვას, საერთაშორისო მიმოქცევის გაფართოებას, გახსნილობის მეშვეობით რეფორმებისა და განვითარების ხელშეწყობას, მსოფლიოს ქვეყნებისთვის შესაძლებლობების გაზიარებას და მათთან ერთად განვითარებას. შეიძლება ითქვას, რომ „მე-15 ხუთწლიანი გეგმა“ არა მხოლოდ აყალიბებს ჩინეთის ეკონომიკური და სოციალური განვითარების სამომავლო ხედვას, არამედ მსოფლიოსაც სძენს მეტ სიცხადეს, ჩინეთ-საქართველოს თანამშრომლობას უფრო ფართო პერსპექტივებს უხსნის და ჩინეთ-საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავებას ახალ იმპულსს სძენს. 2026 წელს საქართველოც დააჩქარებს ეროვნული ათწლიანი განვითარების გეგმის შემუშავებასა და განხორციელებას. ჩინეთი მზადაა, საქართველოსთან ერთად განახორციელოს ორი ქვეყნის ლიდერების მიერ მიღწეული მნიშვნელოვანი შეთანხმებები, განაგრძოს ორმხრივად მომგებიანი თანამშრომლობა სხვადასხვა სფეროში, პრიორიტეტი მიანიჭოს ქართული თაფლისა და ფრინველის ხორცის ჩინეთში ექსპორტის ხელშეწყობას, დააჩქაროს ჩინეთ-საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების განახლებული პროტოკოლის ხელმოწერა და ძალაში შესვლა, აქტიურად განავითაროს ორ ქვეყანას შორის ტურიზმის სფეროში თანამშრომლობა, ხელი შეუწყოს ორი ქვეყნის ხალხთა შორის ურთიერთგაგებას და მეტი სარგებელი მოუტანოს ორ ქვეყანასა და მათ ხალხს.