Business Insider Georgia-მ იტალიის ელჩთან საქართველოში მასიმილიანო დ’ანტუონოსთან ექსკლზუიური ინტერვიუ მოამზადა.

როგორია იტალიასა და საქართველოს შორის ვაჭრობისა და ინვესტიციების მიმდინარე დინამიკა?

იტალია სტაბილურად რჩება საქართველოს ერთ-ერთ წამყვან სავაჭრო პარტნიორად.
საქსტატის წინასწარი მონაცემების მიხედვით, 2025 წელს იტალია ევროკავშირის დონეზე მე-3 ადგილზე იყო, გერმანიის და ბულგარეთის შემდეგ, ხოლო საქართველოს მიმართულებით ექსპორტის კუთხით მე-2 ადგილი დაიკავა, კვლავაც გერმანიის შემდეგ.

ექსპორტის სტრუქტურაში, იტალიის ძლიერი სამრეწველო და საწარმოო პროფილიდან გამომდინარე, მანქანა-დანადგარები ორმხრივი ვაჭრობის ძირითად საყრდენს წარმოადგენს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სპეციალური დანიშნულების მანქანა-დანადგარების ექსპორტის ზრდა 16.4 მილიონი ევროდან 20.6 მილიონ ევრომდე (+25.3%), მაშინ როდესაც სტანდარტული და ზოგადი დანიშნულების მანქანა-დანადგარების ექსპორტი შემცირდა (შესაბამისად -20.2% და -30.3%). ეს მიანიშნებს უფრო სპეციალიზებულ, პროექტებზე ორიენტირებულ აღჭურვილობაზე გადასვლაზე.

2025 წლის გამორჩეულ მოვლენად უნდა ჩაითვალოს ავტომობილების ექსპორტის მკვეთრი ზრდა (+285.2%). ეს ზრდა, სავარაუდოდ, ასახავს არამხოლოდ საქართველოს მზარდ როლს როგორც რეექსპორტის, ლოგისტიკისა და დისტრიბუციის ჰაბს კავკასიისა და ცენტრალური აზიის ბაზრებისთვის, არამედ მოთხოვნის გაძლიერებას და, შესაძლოა, ახალი კომერციული ან ასამბლეის არხების ჩამოყალიბებას. გემებისა და ნავების ექსპორტმაც მნიშვნელოვნად მოიმატა - პრაქტიკულად ნულოვანი დონიდან 12.8 მილიონ ევრომდე, რაც ადასტურებს მაღალი ღირებულების, ერთჯერადი სამრეწველო და სატრანსპორტო პროექტების წინსვლას.

აგროსასურსათო და ფარმაცევტული პროდუქცია კვლავ რჩება ორმხრივი ვაჭრობის სტრუქტურულად მნიშვნელოვან კომპონენტებად, მიუხედავად ზომიერი შემცირებისა (შესაბამისად -5.3% და -11.9%).

იტალიური ტრადიციული სამომხმარებლო სექტორები უფრო შერეულ დინამიკას აჩვენებს, რაც შესაძლოა ციკლური მოთხოვნის კორექტირებას უკავშირდებოდეს. კოსმეტიკისა და პირადი მოვლის საშუალებების ექსპორტმა ზრდა გააგრძელა 20.7 მილიონი ევროდან 22.6 მილიონ ევრომდე (+9.1%), რაც მიუთითებს იტალიური ცხოვრების სტილისა და ხარისხიანი პროდუქციის მიმართ მდგრად მოთხოვნაზე. ამასთან, ტანსაცმლის ექსპორტი შემცირდა  32.3 მილიონი ევროდან 29.0 მილიონ ევრომდე (-10.3%), ხოლო ფეხსაცმლის ექსპორტი შედარებით სტაბილურად დარჩა, დაახლოებით 13.3 მილიონ ევროზე (-2.4%). ავეჯის ექსპორტი ზომიერად შემცირდა და 15.3 მილიონ ევროს (-7.2%) შეადგინა, რაც შესაძლოა ფასების მიმართ მგრძნობელობასა და სუსტ დისკრეციულ მოხმარებას უკავშირდებოდეს.

თუმცა პოტენციალი გაცილებით მეტია. საქართველოს ეკონომიკური ზრდა, ღია ეკონომიკური ჩარჩო და მისი მზარდი რეგიონული ჰაბის როლი ევროპასა და აზიას შორის ქმნის ფართო შესაძლებლობებს იტალიის ჩართულობის გაღრმავებისთვის განსაკუთრებით ისეთ სექტორებში, როგორებიცაა ავტომობილების წარმოება, სპეციალიზებული მრეწველობა, სამრეწველო პროექტები, განახლებადი ენერგია, სამშენებლო მასალები, აგროპროცესები და ლოგისტიკური მომსახურებები.

შედეგად, ჩვენი ორმხრივი ურთიერთობა თანდათან უფრო ინტეგრირებულ მოდელად ვითარდება, რომელიც აერთიანებს ვაჭრობას, ინვესტიციებსა და სამრეწველო თანამშრომლობას.

რომელი სექტორებში ხედავთ ყველაზე დიდ პოტენციალს ეკონომიკური თანამშრომლობის თვალსაზრისით?

ეკონომიკური თანამშრომლობის გაღრმავებისთვის მნიშვნელოვან სექტორებს წარმოადგენს ინფრასტრუქტურა და მშენებლობა, განახლებადი ენერგია, აგროსასურსათო გადამუშავება, ტურიზმი და სტუმართმოყვარეობა, ლოგისტიკა და წარმოება. ამ კონტექსტში, იტალიის გამოცდილება ინჟინერიის, დიზაინისა და პროექტების მართვის სფეროში იდეალურად შეესაბამება საქართველოს მიმდინარე ინფრასტრუქტურული განვითარების პროცესებს და მის ამბიციას გახდეს რეგიონული სატრანზიტო ჰაბი.

მზარდი პოტენციალი არსებობს IT სერვისებში, მსუბუქ მრეწველობასა და  წარმოებაში, სადაც იტალიური ტექნოლოგიური ცოდნა და მცირე და საშუალო საწარმოების გამოცდილება ეფექტურად შეიძლება გაერთიანდეს საქართველოს კონკურენტულ სამუშაო ძალასთან. დამატებით, თანამშრომლობა განათლების, პროფესიული მომზადებისა და ინოვაციების ეკოსისტემებში კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს ორი ქვეყნის შორის გრძელვადიან, მდგრად პარტნიორობას.

ამ ხედვის გათვალისწინებით, იტალიის საელჩომ, იტალიური სავაჭრო სააგენტოს ოფისთან მჭიდრო კოორდინაციით, 2024 და 2025 წლებში თბილისში წარმატებით მოაწყო ორი ბიზნეს-ფორუმი, რომლებმაც შეკრიბეს იტალიური კომპანიები და საქართველოს ორგანიზაციები და შესაბამისი უწყებები, რომლებიც აგროსასურსათო სექტორში და ინფრასტრუქტურის სფეროში მოქმედებენ, რაც მიზნად ისახავდა თანამშრომლობის გაღრმავებას ამ პერსპექტიულ მიმართულებებში.

რა გამოწვევებს აწყდებიან იტალიური კომპანიები, საქართველოს ბაზარზე შესვლის პროცესში?

იტალიური კომპანიები, რომლებსაც სურთ საქართველოს ბაზარზე შესვლა, ხშირად ხაზს უსვამენ ადგილობრივი რეგულატორული და საკანონმდებლო ჩარჩოს გაცნობის საჭიროებას და სანდო ადგილობრივი პარტნიორების შერჩევის მნიშვნელობას. დამატებით გამოწვევებად ხშირად მოიხსენიებენ ადმინისტრაციული პროცედურების შესახებ ცნობიერებას, საგადასახადო და საბაჟო რეგულაციების უკეთ აღქმას. ასევე გამოწვევად აღიქმება ბიზნესკულტურაში განსხვავებები, მაღალკვალიფიციური ადგილობრივი სამუშაო ძალის ნაკლებობა, ხელშეკრულებების შესრულების საკითხები, დავების მოსაგვარებელი მექანიზმების ხელმისაწვდომობა და ეფექტურობა, აგრეთვე დეტალური, სექტორ-სპეციფიკური ბაზრის ინფორმაციის შეზღუდულობა, განსაკუთრებით მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის, რომლებიც პირველად ცდილობენ საქართველოში ოპერირების დაწყებას.

ამ კონტექსტში, იტალიური ინსტიტუციური აქტორების არსებობა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს რისკების შემსუბუქებაში. იტალიის საელჩო და სავაჭრო სააგენტოს ოფისი აქტიურად ეხმარებიან კომპანიებს, აწვდიან უახლეს ეკონომიკურ და რეგულატორულ ინფორმაციას, ბაზრის ანალიტიკას და პრაქტიკულ, საწყის დონის რჩევებს ადგილობრივი ბიზნესპრაქტიკის შესახებ. ისინი ამარტივებენ კომპანიებისათვის სამართლებრივი გარემოს აღქმას, პოტენციური პარტნიორების იდენტიფიკაციას და ადმინისტრაციული პროცედურების გავლას, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს ინფორმაციის ნაკლებობას, ტრანზაქციული ხარჯებსა და ბაზარზე შესვლის რისკებს.

ეს ინსტიტუციური მხარდაჭერა ხელს უწყობს გამოწვევების მნიშვნელოვან შემცირებას, ქმნის უფრო პროგნოზირებად, გამჭვირვალე და მხარდამჭერ ბიზნესგარემოს იტალიური კომპანიებისთვის, რომლებიც საქართველოში სავაჭრო და ინვესტიციური შესაძლებლობებს ეძებენ. 

როგორი ტიპის იტალიური კომპანიები - მცირე და საშუალო ბიზნესები, საშუალო ზომის ფირმები თუ მსხვილი ჯგუფები  გამოხატავენ ყველაზე დიდ ინტერესს საქართველოს მიმართ?

 მცირე და საშუალო ზომის სამრეწველო ფირმები ყველაზე ძლიერ და თანმიმდევრულ ინტერესს იჩენენ საქართველოს ბაზრის მიმართ, თუმცა თანდათანობით ჩნდებიან მსხვილი იტალიური ჯგუფებიც, რომლებსაც იზიდავთ ქვეყანაში ორმხრივი თანამშრომლობისა და ინვესტირების შესაძლებლობები.

მოცემულ კონტექსტში, მცირე და საშუალო კომპანიები ხშირად გამოირჩევიან შედარებით მცირე ორგანიზაციული ზომით, მაგრამ მაღალ პროფესიონალიზმით, ტექნიკური გამოცდილებით და სექტორულ სპეციალიზაციაზე დაყრდნობით - მახასიათებლები, რომლებიც საქართველოში ბაზარზე მნიშვნელოვან კონკურენტულ უპირატესობას უზრუნველყოფს.

იტალიური მცირე და საშუალო საწარმოები ხშირად მაღალკვალიფიციური ნიშური მოთამაშეები არიან, რომლებსაც ძლიერი ცოდნა აქვთ ისეთ სფეროებში, როგორიცაა წარმოება, სოფლის მეურნეობის გადამუშავება, სამშენებლო ტექნოლოგიები, მანქანა-დანადგარები, დიზაინზე ორიენტირებული სამომხმარებლო საქონელი და ტექნიკური მომსახურება. მათი მოქნილობა და გადაწყვეტილების მიღების სისწრაფე საშუალებას აძლევს მათ სწრაფად მოერგონ ადგილობრივ პირობებს, მოახდინონ პროდუქტების ან პროცესების პერსონალიზაცია და დაამყარონ მჭიდრო, ნდობაზე დაფუძნებული ურთიერთობები ადგილობრივ პარტნიორებთან. ეს მათ განსაკუთრებით კარგად ერგება საქართველოს ეკონომიკურ სტრუქტურას, რომელიც უპირატესობას ანიჭებს მაღალი ხარისხის, მორგებულ გადაწყვეტილებებს სტანდარტიზებულ მასობრივ წარმოებასთან შედარებით და სთავაზობს ბაზარზე შესვლისა და პარტნიორობაზე დაფუძნებული ზრდის შესაძლებლობებს.

მეორეს მხრივ, საშუალო ზომის სამრეწველო ფირმები ამ მოქნილობას აერთიანებენ უფრო დიდ წარმოებით შესაძლებლობებსა და საერთაშორისო გამოცდილებას, რაც მათ საშუალებას აძლევს ჩაერთონ უფრო სტრუქტურირებულ პროექტებში, მათ შორის ტექნოლოგიური ტრანსფერში, ადგილობრივ ასამბლეასა და კვალიფიციური სამუშაო ძალის მომზადებაში. მათი ოპერირება საქართველოს ეკონომიკისთვის მნიშვნელოვან დამატებით ღირებულებას ქმნის ცოდნის გადაცემის, ხარისხის სტანდარტებისა და ოპერაციული საუკეთესო პრაქტიკის მეშვეობით, ასევე ადგილობრივი ღირებულების ჯაჭვების გაძლიერებით.

ბოლოს, მსხვილი იტალიური ჯგუფები ძირითადად ინტერესდებიან ინფრასტრუქტურით, ენერგეტიკითა და მასშტაბური განვითარების პროექტებით, სადაც ფინანსური სიმძლავრე და გრძელვადიანი ინვესტიციური შესაძლებლობები უმნიშვნელოვანესია.

ხედავთ თუ არა შესაძლებლობებს იტალიური მონაწილეობის გაფართოებისათვის საქართველოს ინფრასტრუქტურული განვითარებაში?

საქართველოს ინფრასტრუქტურულ განვითარებაში იტალიური მონაწილეობის გაფართოების მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები არსებობს, განსაკუთრებით სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაში, ენერგეტიკულ ქსელებში, ურბანულ განვითარებაში და საჯარო-კერძო პარტნიორობებში (PPP). საქართველოს მოდერნიზაციის დღის წესრიგი, მის სტრატეგიულ როლთან ერთად რეგიონული სატრანზიტო ჰაბის, ქმნის ხელსაყრელ გარემოს იტალიური კომპანიებისთვის, რომელთაც გააჩნიათ ძლიერი გამოცდილება ინჟინერიის, სამშენებლო პროექტების მართვისა და ინტეგრირებული ინფრასტრუქტურული გადაწყვეტილებების სფეროში.

ეს შესაძლებლობები მკაფიოდ გამოიკვეთა ახლანდელ ინფრასტრუქტურულ ღონისძიებაზე, რომელიც თბილისში გაიმართა იტალიის საელჩოსა და იტალიური სავაჭრო სააგენტოს ერთობლივი ორგანიზებით. აღნიშნულ ინიციატივას ესწრებოდა 16 იტალიური კომპანია, ძირითადად მცირე და საშუალო ფირმები, რომლებიც სპეციალიზებულნი არიან ინფრასტრუქტურაში, ინჟინერიაში და დაკავშირებულ ტექნოლოგიებში. ღონისძიების დროს დილის სესიაზე წარმოდგენილ იქნა საქართველოს ინფრასტრუქტურული პრიორიტეტები, რეგულატორული ჩარჩო და ინვესტიციური შესაძლებლობები, რის შემდეგაც მონაწილე კომპანიებმა პირდაპირი B2B შეხვედრები გამართეს პოტენციურ ქართულ პარტნიორებთან  როგორც საჯარო, ისე კერძო სექტორიდან ასევე საერთაშორისო დაინტერესებულ მხარეებთან, მათ შორის მრავალმხრივი განვითარების ბანკებთან.

იტალიური კომპანიებისა და საქართველოს პარტნიორების გამოხატული ენთუზიაზმი ადასტურებს, რომ არსებობს კონკრეტული შესაძლებლობები თანამშრომლობის გაფართოებისათვის, არა მხოლოდ მასშტაბური პროექტების გზით, არამედ მოდულური, მოქნილი გადაწყვეტილებების მეშვეობით, სადაც იტალიური კომპანიები განსაკუთრებით ძლიერი არიან. ამ კონტექსტში, იტალიის ძალა დიზაინში, ინჟინერიის ხარისხში, პროექტის განხორციელებასა და ადაპტირებაში სრულად ემთხვევა საქართველოს მოთხოვნებს მდგრადი, რეზილენტური და ტექნიკურად დახვეწილი ინფრასტრუქტურის განვითარებისათვის.

ინსტიტუციური მხარდაჭერა იტალიური საელჩოსა და იტალიური სავაჭრო სააგენტოს (ICE) მხრიდან კიდევ უფრო ამაღლებს ამ პერსპექტივებს, ხელს უწყობს დიალოგს, ამცირებს ბაზარზე შესვლის ბარიერებს და ხელს უწყობს სტრუქტურირებული პარტნიორობების ჩამოყალიბებას, რაც ინტერესს გარდაქმნის რეალურ პროექტებად და გრძელვადიან თანამშრომლობად.

იტალიის მდიდარი ტრადიციის გათვალისწინებით საკვებში, სოფლის მეურნეობასა და დიზაინში, როგორ ხედავთ უფრო ღრმა თანამშრომლობის შესაძლებლობებს საქართველოს მწარმოებლებთან?

იტალიისა და საქართველოს წარმოებების შორის თანამშრომლობის ძლიერი პოტენციალი არსებობს, განსაკუთრებით საკვებისა და სასურსათო პროდუქტების წარმოებაში, ღვინის ტექნოლოგიებში, შეფუთვაში, ბრენდირებაში და ხარისხის სერტიფიკაციაში. იტალიური გამოცდილება დიზაინში, აგროსასურსათო ინოვაციებში და პროდუქტის განვითარებაში ხელს შეუწყობს საქართველოს მწარმოებლებს, რომ ისინი განავითარონ ღირებულებათა ჯაჭვი, გააუმჯობესონ ხარისხის სტანდარტები და გააძლიერონ საერთაშორისო ბაზარზე საკუთარი პოზიციონირება განსხვავების შექმნით და ბრენდის გასაძლიერებლად.

საკვები, სოფლის მეურნეობა და დიზაინი საზოგადოებისთვის ყველაზე ცნობილი სექტორებია, მაგრამ იტალიის რეალური ეკონომიკური ძალა ვრცელ, მაღალი ღირებულების დამატების მქონე ტექნოლოგიურ და სამრეწველო ექსპორტშია, მათ შორის მანქანა-დანადგარები, ინჟინრული გადაწყვეტილებები და ფარმაცევტიკა. ეს სექტორები წარმოადგენს იტალიის სავაჭრო და სამრეწველო ცოდნის საფუძველს, უზრუნველყოფს მოწინავე ტექნიკურ ექსპერტიზას, პროცესების ოპტიმიზაციას და ინოვაციურ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც პირდაპირ გამოიყენება აგროსასურსათო და დაკავშირებულ ღირებულებათა ჯაჭვებში.

იტალიური ბრენდის რეპუტაციის გამოყენებით საკვებსა და დიზაინში, ასევე ტექნოლოგიურ და სამრეწველო შესაძლებლობებზე დაყრდნობით, იტალიას შეუძლია დაეხმაროს ქართველ მწარმოებლებს არა მხოლოდ პროდუქტის ხარისხისა და წარდგენის გაუმჯობესებაში, არამედ ინოვაციური წარმოების მეთოდების, მანქანა-დანადგარებისა და ტექნოლოგიური ცოდნის დანერგვაში, რაც ზრდის ეფექტურობას, უსაფრთხოებას და კონკურენტუნარიანობას. ეს ქმნის მეტად კომპლემენტარულ თანამშრომლობის მოდელს, სადაც იტალიური ექსპერტიზა ქმნის დამატებით ღირებულებას როგორც ტრადიციულ, ისე მაღალტექნოლოგიურ სექტორებში, ხელს შეუწყობს მათ გრძელვადიან ინტეგრაციას საერთაშორისო ბაზრებზე.

გამოთქვამენ თუ არა იტალიური, ტექნოლოგიებსა და ინოვაციებზე ორიენტირებული კომპანიები ინტერესს საქართველოს IT კომპანიებთან ან სტარტაპებთან თანამშრომლობის მიმართ?

დიახ, იტალიური კომპანიები სულ უფრო მეტად გამოხატავენ ინტერესს პარტნიორობაზე საქართველოს IT კომპანიებთან, დიახ, იტალიური კომპანიები სულ უფრო მეტად არიან დაინტერესებულნი საქართველოს IT კომპანიებთან პარტნიორობის შესწავლით, განსაკუთრებით ფოკუსირდებიან პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავებაზე, ფინტეკზე, ელექტრონული მმართველობის გადაწყვეტილებებსა და აუთსორსინგზე. სტარტაპები ასევე მიმზიდველი პარტნიორები არიან მათი ტექნიკური უნარების, კონკურენტუნარიანი ფასების და სწრაფად განვითარებადი და მზარდი ინოვაციური ეკოსისტემის გამო, რომელსაც მხარს უჭერს ამ სფეროში ახალგაზრდა, მაღალკვალიფიციური პროფესიონალების მზარდი ჯგუფი.

ამ გაცვლების ხელშესაწყობად, იტალიის საელჩო 2018 წლიდან ხელს უწყობს „STEM სასწავლო ვიზიტს იტალიაში“, სასწავლო ვიზიტის პროგრამას, რომელიც შეიქმნა საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტოსთან (GITA) და COTEC ფონდთან თანამშრომლობით. ამ პროგრამის მეშვეობით, ახალგაზრდა ინოვატორებს შეუძლიათ ისარგებლონ სამუშაო გამოცდილებით იტალიაში STEM კომპანიაში ან სტარტაპში, რაც საშუალებას აძლევს მათ გაცვალონ საუკეთესო პრაქტიკა და გააძლიერონ თავიანთი უნარები ამ სექტორში.

გარდა ამისა, ჩვენ ვგეგმავთ ბიზნეს მისიას საქართველოში, რომელიც ეძღვნება კვლევასა და ინოვაციებს, რაც კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს ორმხრივ თანამშრომლობას სამეცნიერო და ტექნოლოგიურ სფეროში.

დიგიტალიზაციას და მწვანე ტექნოლოგიებს ჩვენი მომავალ თანამშრომლობაში ცენტრალური და მეტად სტრატეგიული როლი ექნებათ. როგორც ზემოთ აღინიშნა, არსებობს მნიშვნელოვანი შესაძლებლობები განახლებადი ენერგიის, კავშირგაბმულობის, ენერგოეფექტურობის, სმარტ ინფრასტრუქტურის, ციფრული საჯარო სერვისების, მდგრადი წარმოების, ასევე ტრადიციული ინდუსტრიების ციფრული ტრანსფორმაციის განვითარებაში. ეს სფეროები სრულად ემთხვევა იტალიის პრიორიტეტებსა და ტექნოლოგიურ ძალებს, რაც მათ გრძელვადიანი პარტნიორობისა და მდგრადი, მომავალზე ორიენტირებული ეკონომიკური თანამშრომლობის მთავარ საყრდენად აქცევს.