მიმდინარე წლის ზაფხულში, თბილისში და საქართველოს სხვა რეგიონებში ძლიერმა წვიმამ დაზღვეული მოქალაქეებისთვის და ბიზნესისთვის სადაზღვევო შემთხვევები მრავლად წარმოქმნა. სადაზღვევო ზარალების რეგულირების გლობალური ლიდერის McLarens-ის ქსელის წევრი კომპანიის, BE Group-ის სპეციალისტები სრული დატვირთვით მუშაობდნენ იმისთვის, რომ ნებისმიერი ზარალი - დაწყებული შენობიდან დამთავრებული დანადგარებით - მაქსიმალურად დროულად და უმაღლესი სტანდარტით შეფასებულიყო.

ბევრმა შესაძლოა არც იცის, რომ როცა წყალდიდობა საწარმოს აზარალებს, ან დატბორვის გამო შენობა ზიანდება, ზარალის მოცულობას დამოუკიდებელი შემფასებელი ადგენს: სპეციალისტი, რომელიც არკვევს, რა მოხდა, ფარავს თუ არა პოლისი კონკრეტულ შემთხვევას და რა მოცულობის ზარალი უნდა ანაზღაურდეს.

ივლისი-აგვისტოს პერიოდში უხვმა ნალექმა არაერთი საწარმო და საცხოვრებელი თუ კომერციული უძრავი ქონება დააზიანა საქართველოში. ასეთი მასშტაბის სტიქია ზარალის შემფასებლებისთვის გასამმაგებული ძალებით მუშაობას ნიშნავს იმისთვის, რომ სადაზღვევო კომპანიამაც და დამზღვევებმაც სწრაფი, მოქნილი და ეფექტური მომსახურება მიიღონ, ხოლო ზარალის ანაზღაურების პროცესი მაქსიმალურად დროულად წარიმართოს.

სადაზღვევო ზარალების შემფასებელი კომპანია Be Group, რომელიც ქართულ ბაზარზე 2019 წლიდან არის წარმოდგენილი, ზარალის რეგულირებისა და სადაზღვევო მოთხოვნების მართვის უმსხვილესი გლობალური კომპანიის, McLarens-ის ქსელის წევრია. გლობალურ ბიზნესთან პარტნიორობით, კომპანია ადგილობრივ ბაზარზე დაგროვილ ცოდნას უკვე გლობალური სტანდარტებით ამყარებს.

„სადაზღვევო ზარალების შემფასებელი კომპანიის პროფესიონალიზმი, მაღალი სტადარტები და პასუხისმგებლიანი მიდგომა ყველზე მეტად სწორედ მაშინ ვლინდება, როცა კრიზისული და ფორსმაჟორული სიტუაცია დგება. ბოლო დროის დატბორვები ნამდვილად ასეთ შემთხვევას მიეწერება. ამ მასშტაბურ ზარალებზე ჩვენმა შემფასებლებმა გასამმაგებული ძალებით იმუშავეს, მობილიზაციის გამორჩეული დონე აჩვენეს და ამით რეალურად დაადასტურეს უმაღლესი სტანდარტი: საბოლოოდ, ჩვენ მიერ შეფასებულ ზარალებზე პროცესი მაქსიმალურად უპრობლემოდ წარიმართა, სადაზღვევომაც და მისმა მომხმარებლებმაც სწრაფი, მოქნილი და ეფექტური მომსახურება მიიღეს,“ ამბობს Be Group-ის დამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი, გიორგი ბარბაქაძე.

სულ ახლახანს, Be Group როგორც McLarens-ის ქსელის წევრი კომპანია და მისი ოფიციალური წარმომადგენელი სამხრეთ კავკასიის რეგიონში, რისკების მართვის ევროპულ ასოციაციათა ფედერაცის (FERMA) ყოველწლიურ ფორუმზე იყო წარმოდგენილი როტერდამში, სადაც 3000-მდე რისკების მართვის სპეციალისტმა მოიყარა თავი ინდუსტრიის მომავალზე მსჯელობის მიზნით.

ორ-დღიანი პროფესიული დისკუსიის მთავარი გზავნილი ის არის, რომ რისკების მართვა, მათ შორის სადაზღვევო რისკების, დღევანდელ არაპროგნოზირებად და მერყევ გარემოში კიდევ უფრო დიდ მნიშვნელობას იძენს - მათ შორის ბუნებრივი კატაკლიზმების ზრდის პირობებში. ამ გამოწვევის საპასუხოდ კი, ინდუსტრიის მთავარი საყრდენი თავად ზარალის შემფასებლის პროფესია და პროფესიონალები არიან, მათ შორის საქართველოშიც.

ვინ აფასებს სადაზღვევო ზარალს საქართველოში McLarens-ის სტანდარტით

ზარალის შემფასებელი, არ არის არც სადაზღვევო კომპანიის თანამშრომელი და არც დაზღვეულის ადვოკატი. მისი მთავარი ამოცანაა დამოუკიდებელი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული შეფასება.

უფრო მარტივად რომ ავხსნათ: როცა ზარალი დგება და დაზღვეული ამის შესახებ აცნობებს სადაზღვევო კომპანიას, ინიშნება დამოუკიდებელი შემფასებელი, რომელიც ადგილზე ათვალიერებს და აღრიცხავს ზიანს, მოიპოვებს მტკიცებულებებს, ადგენს მიზეზს და გარემოებებს, ამოწმებს სადაზღვევო დაფარვას, პოლისის პირობებს და ლიმიტებს, ითვლის რა დაჯდება დაზიანებული ქონების აღდგენა, თუ ბიზნესის შეფერხების ანაზღაურება - საჭიროების შემთხვევაში სპეციფიკურ ექსპერტთა ჩართულობით. საბოლოოდ ამზადებს დეტალურ ანგარიშს და აძლევს რეკომენდაციას სადაზღვევო კომპანიას, თუ რამდენით უნდა აანაზღაუროს ზარალი.

როცა სადაზღვევო ზარალი ფორსმაჟორული სიტუაციით არის განპირობებული, ანუ საქმე გვაქვს ბუნებრივი მოვლენებით გამოწვეულ დატბორვასთან, ან ძლიერი წვიმებით გამოწვეულ სხვა ტიპის ზიანთან, რაც სახეზე იყო მიმდიანრე წლის ზაფხულის წყალდიდობებისას - ზარალის შემფასებლის პროფესიულ გამოცდილებას და მიდგომას კიდევ უფრო დიდი მნიშვნელობა ენიჭება. მისი დასკვნა ფორსმაჟორის პირობებშიც კი, უმაღლესი პროფესიული სტანდარტით უნდა მომზადდეს.

Be Group-ის ზარალის შემფასებლების მთავარი სახელმძღვანელო მუშაობის პროცესში სწორედ პროფესიული სტანდარტია, რომელაც McLarens-ის გლობალური გამოცდილება ამყარებს. დამოუკიდებლობა და მიუკერძოებლობა მთავარია, თუმცა არანაკლებ მნიშვნელოვანია მტკიცებულებები და კეთილსინდისიერება.

„ივლისი-აგვისტოს სტიქიურმა მოვლენებმა არაერთი საწარმოს მარაგის დატბორვა გამოიწვია. ძალიან ბევრი ასეთი შემთხვევა გვქონდა. მივდიოდით ადგილზე, ვაკეთებდით მარაგის გადარჩევას, დახარისხებას, ზიანის დიფერენციაციას. საქმე იმაშია, რომ საწყობში შესული წყალი ყველა საქონელს ერთნაირად არ აზიანებს. ზოგიერთი საქონელი - მაგალითად ლითონის ნაწარმი, შეიძლება უპრობლემოდ გადარჩეს, მაშინ როცა საკვები, ფარმაცევტული პროდუქტი, ქაღალდი, ტექსტილი და შეფუთული ელექტრონიკა და ა.შ. ხშირად აღდგენას პრაქტიკულად არ ექვემდებარება. იყო ისეთი შემთხვევებიც, როცა პროდუქცია დაბინძურების ან ხარისხის ფონზე რეალიზაციას საერთოდ აღარ ექვემდებარებოდა. ბუნებრივია, ამ ყველაფერს კლასიფიკაცია და შესაბამისი აღრიცხვა სჭირდება იმისთვის, რომ ასანაზღაურებელი ზარალი დაანგარიშდეს პოლისის პირობებთან შესაბამისობაში. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ უამრავი სადაზღვევო შემთხვევის ერთდროულად შეფასება გვიწევდა, მაქსიმალურად შემჭიდროვებულ ვადებში ვადგენდით, თუ რა დაზიანდა კონკრეტულ მარაგში, რა შეიძლებოდა გადარჩენილიყო და საბოლოოდ - რა უნდა ყოფილიყო დამდგარი ზარალის ანაზღაურება,’’ იხსენებს გიორგი გიორგიძე, Be Group-ის ზარალების შემფასებელი.

ივლისსა და აგვისტოში თბილისში ძლიერმა წვიმებმა თბილისში დიდი მოცულობის ზიანი გამოიწვია. დაზარალდა საცხოვრებელი და კომერციული უძრავი ქონება, დაიტბორა საწყობები და სარდაფები, ასევე დაიტბორა თბილისის საერთაშორისო აეროპოტის ნაწილიც. შენობების ზარალის შეფასება Be Group-ის შემფასებლების საქმიანობაში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირია, განსაკუთრებით კი - წყალდიდობისას.

„უძრავი ქონების შეფასებისას ყველაზე მკაფიოდ ზედაპირზე არსებული ზიანი ჩანს, მაგალითად დასველებული კედლები და იატაკი, თუმცა მთავარი, რაც შემფასებელმა უნდა შეაფასოს სხვაგანაა: რამდენად დაზიანდა საძირკველი და საყრდენი კონსტრუქცია, შეაღწია თუ არა წყალმა იზოლაციაში, ელექტროსისტემასა და სავენტილაციო არხებში. მაგალითად, სარდაფში ან პირველ სართულზე შესული წყალი რამდენიმე კვირის შემდეგაც აგრძელებს შენობისთვის დამატებითი ზიანის მიყენებას: ობი, ლპობა და ლითონის კოროზია ხშირად მხოლოდ მაშინ გამოჩნდება ხოლმე, როცა ზედაპირი შრება. ამიტომ ზარალის შემფასებლის საქმე სიღრმეებში ჩახედვაა, თუნდაც ფორმსაჟორულ პირობებში და თუნდაც მაშინ, როცა ასეულობით ქონებაა შესაფასებელი. ჩვენ ვაფასებთ არა მხოლოდ იმწუთიერ დაზიანებას, არამედ იმასაც, რა დაზიანება განვითარდება, თუ შეკეთება დროულად არ დაიწყება. არანაკლებ მნიშვნელოვანია დაზიანების გარემოებებიც: მაგალითად, საიდან მოსულმა წყალმა დააზიანა შენობა, მისი ფასადი თუ ინვენტარი, ეს იყო უშუალოდ ატმოსფერული ნალექი, თუ კანალიზაციით გამოწვეული დატბორვა, ან ქუჩაში დაგროვილი წყლის ნაკადი. ყველა დეტალი მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ სწორად დადგინდეს, რა ზარალს ფარავს დაზღვეულის პოლისი,” განმარტავს მარიამ ხელოიშვილი, Be Group-ის ზარალების შემფასებელი.

კომერციული ობიექტების და საწარმოების შემთხვევაში შენობის და მარაგების ზიანზე არანაკლებ ხშირი შემთხვევა იყო დაზიანებული დანადგარები, რაც ასევე განსხვავებულ მიდგომას მოითხოვს შემფასებლის მხრიდან.

„ბიზნესის აღჭურვილობის შეფასებისას ყველაზე დიდი რისკი არასწორი ქმედებაა. დასველებულ კომპიუტერს, სერვერს, ელექტროპანელს ან საწარმოო დანადგარს გარეგნულად დაზიანება, შესაძლოა, არც ეტყობოდეს, მაგრამ ტენიანობა მას შიგნიდან აზიანებდეს. ამიტომ საჭიროა მათი სწორი შემოწმება, გატესტვა - განსაკუთრებული სიფრთხილის ზომებით, რადგან გაუფრთხილებლად ჩართვამ მათში არსებული მცირე დაზიანებაც კი შესაძლოა საბოლოო დაიზიანებად აქციოს. ამიტომ, მსგავს შემთხვევებე განსაკუთრებული ყურადღებით ვმუშაობდით, ვაკეთებდით სპეციფიკურ შემოწმებას და გატესტვას. ამის შემდეგ უკვე ფასდებოდა, რა შეიძლებოდა შეკეთებულიყო და რისი შეცვლა იყო საჭირო. ზარალის დაანგარიშებისას ასევე ვითვალისწინებთ დაზიანებული ნაწილების და დეტალების აღდგენის ხარჯებსაც. ასევე გასათვალისწინებელი ფაქტორია ძველი დანადგარის ღირებულებაც, რადგან ზარალის ანაზღაურება ხშირად ცვეთასა და პოლისის პირობებზეა დამოკიდებული,“ - ამბობს ალექსანდრე ალექსანდრე მგზავრიძე, Be Group-ის სადაზღვევო ზარალების შემფასებელი.

რა გზას გადის ზარალი შეფასებიდან საბოლოო რეპორტამდე

ზარალის შემფასებლის მიერ ადგილზე ვიზიტის შემდეგ მომზადებული დასკვნა საბოლოო რეპორტამდე კიდევ არაერთ ეტაპს და არაერთი სპეციალისტის გადამოწმებას გადის. Be Group-ს მრავალმხრივი გადამოწმების სისტემა აქვს, რომელიც პროფესიონალების მაღალკვალფიციურ გუნდზე დგას. უფრო კონკრეტულად, ზარალის შემფასებლის მიერ მომზადებული დასკვნა გადის ექსპერტულ შემოწმებას, შემდეგ რეპორტინგის სპეციალისტებს მოჰყავთ ის თანხვედრაში პოლისის პირობებთან, ტექნიკურ ნაწილს კი ანდერრაიტერები ამოწმებენ. სწორედ ამ ადამიანების მიერ იქმნება ზარალის შეფასების რეპორტი, რომელსაც უპირობოდ ენდობა როგორც ადგილობრივი, ისე გლობალური სადაზღვევო სექტორი.

სტიქიური მოვლენები ერთგვარი ტესტია თუ რამდენად ეფექტურად მუშაობს ზარალების შემფასებელი ფორსმაჟორულ სიტუაციაში და ეს ტესტი Be Group-მა წარმატებით ჩააბარა. ამაზე მეტყველებს წარმატებით შესრულებული ასეულობით ზარალის შეფასება ქვეყნის მასშტაბით. მეორე მხრივ, წყალდიდობებით თუ წყალდიდობების გარეშე, ეკონომიკის და სადაზღვევო ბაზრის ზრდასთან ერთად სადაზღვევო რისკებიც რთულდება: ენერგეტიკა, მშენებლობა, ლოგისტიკა, სოფლის მეურნეობა ახალ ტექნიკურ გამოწვევებს ქმნის. გარდა ამისა, კლიმატის ცვლილებების ფონზე გახშირებული ბუნებრივი საფრთხეები, როგორიცაა უხვი ნალექი, წყალდიდობა, მეწყერი და სეტყვა, რა თქმა უნდა, ზრდის რთული ზარალების რიცხვს.

ამ ფონზე, სადაზღვევო კომპანიებიც და მათი გადამზღვევებიც სულ უფრო მეტად იხრებიან საერთაშორისოდ აღიარებული შემფასებლების დასკვნებისკენ. მეორე მხრივ, სადაზღვევო ზარალის სწრაფი, ეფექტური და გამჭვირვალე შეფასება ნდობის გარდაუვალი წინაპირობაა, რადგან სადაზღვევო პროდუქტების მიმართ დამოკიდებულება ხშირად სწორედ სადაზღვევო შემთხვევის მომენტში ყალიბდება.

McLarens-თან პარტნიორობით Be Group-მა და მისმა შემფასებლებმა ქართულ ბაზარს და მთლიანად რეგიონს მეტი ცოდნა, უკეთესი სპეციალისტები და სამომავლოდ, ზარალის შემფასებლის პროფესიისთვის უკეთესი პერსპექტივა შეჰმატეს. შესაბამისად, ეს პარტნიორობა არა მხოლოდ ბიზნესის წარმატების, არამედ ტალანტების განვითარების წინაპირობაც არის, რადგან საქართველოს აძლევს შანსს, გახდეს ზარალების რეგულირებაში ექსპერტიზის რეგიონული ცენტრი.