მთავარიბიზნესიეკონომიკათეგეტა ბიზნესისთვის
ტურიზმიფინანსებიჯანდაცვასპორტი
ტექნოლოგიებიმსოფლიოპოლიტიკაგანათლება
სტარტაპებიWEEKENDბიზნეს მრჩეველისაზოგადოება
კიბერუსაფრთხოებამოსაზრებაფინანსებიპოდკასტები
ეკონომიკური ფორუმიInsider სიუჟეტიBusiness Insider Georgia X TVყველა ვიდეო
ყველა სიახლე
ბიზნეს მედია - Bank of Georgia
flag
AMD 7169
-0.0041
flag
AZN 1.529
-0.0003
flag
CNY 38.822
-0.0012
flag
EUR 2.9074
0.0008
flag
GBP 3.4415
0.002
flag
KZT 57.93
0.0016
flag
TRY 0.0526
-0.0001
flag
USD 2.5989
-0.0005
news banner

შრომის სამართლის განვითარება საქართველოში: მთავარი სიახლეები და სასარგებლო რჩევები

news image
mbc image

2020 წელს საქართველოს შრომით კანონმდებლობაში განხორციელებულმა ცვლილებებმა მნიშვნელოვნად შეცვალა შრომითი ურთიერთობების რეგულირების ჩარჩო. განხორციელდა ცვლილებები საქართველოს შრომის კოდექსში, შეიქმნა შრომის ინსპექციის სამსახური, რომელიც აკონტროლებს დამსაქმებელთა მიერ შრომითი კანონმდებლობის დაცვას და უზრუნველყოფს მის ეფექტიან აღსრულებას.

ამ სტატიაში BV Consulting-ის მმართველი პარტნიორი ვახტანგ შურღაია გვთავაზობს შემდეგ რეკომენდაციებს, რომლებიც დაეხმარება ბიზნესს, ეფექტურად მართოს შრომითი ურთიერთობები.

1. ვადიანი და უვადო შრომითი ხელშეკრულებები

საქართველოს შრომის კოდექსის მიხედვით, შრომითი ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს განსაზღვრული ან განუსაზღვრელი ვადით. ერთ თვეზე მეტი ვადით შრომითი ხელშეკრულება უნდა იყოს წერილობითი ფორმით. ვადიანი ხელშეკრულების დადებისთვის აუცილებელია შესაბამისი საფუძვლები, როგორიცაა:სეზონური სამუშაო, დროებით არმყოფი თანამშრომლის ჩანაცვლება და სხვა. ამგვარი საფუძვლების არარსებობისას ხელშეკრულება ავტომატურად მიიჩნევა უვადოდ დადებულად. გარდა ამისა, 30 თვეზე მეტი ვადით დასაქმება, როგორც ერთი, ისე რამდენიმე მიმდევრობითი ხელშეკრულებით, ასევე უვადო ხელშეკრულებად ითვლება.

დამწყებ მეწარმეებს შრომის კოდექსი სთავაზობს გარკვეულ პრივილეგიებს. კერძოდ, ვადიანი ხელშეკრულებების დადებაზე შეზღუდვები არ ვრცელდება იმ მეწარმეებზე, რომელთა რეგისტრაციიდან არ გასულა 48 თვე და ისინი აკმაყოფილებენ მთავრობის მიერ დადგენილ დამატებით პირობებს. თუმცა, ამ შემთხვევაშიც, ხელშეკრულების ვადიანობა არ უნდა იყოს სამ თვეზე ნაკლები.

2. შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობები

დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების დადებისას დამსაქმებელმა უნდა გაითვალისწინოს ის აუცილებელი პირობები, რომლებიც საქართველოს შრომის კოდექსით არის განსაზღვრული:

  • მხარეები;
  • თანამდებობა და მოვალეობები;
  • მუშაობის დაწყების დრო;
  • ხელშეკრულების ვადა;
  • სამუშაო და დასვენების დრო;
  • სამუშაო ადგილი;
  • შრომის ანაზღაურება;
  • ზეგანაკვეთური შრომის ანაზღაურების წესი;
  • შვებულების რაოდენობა და გაცემის წესი;
  • შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის წესი.

არსებითი პირობების ცვლილება შესაძლებელია მხოლოდ მხარეთა შეთანხმებით ან კანონით განსაზღვრული მინიმალური დაცვის სტანდარტების გაუმჯობესებისას დასაქმებულის სასარგებლოდ.

3. გამოსაცდელი ვადა

შრომის კოდექსი დამსაქმებელს აძლევს შესაძლებლობას, დადოს გამოსაცდელი ვადით ხელშეკრულება, რათა შეაფასოს თანამშრომლის შესაბამისობა სამუშაოსთვის. ასეთი ხელშეკრულების მაქსიმალური ვადა არის 6 თვე და გამოიყენება მხოლოდ ერთხელ თითო დასაქმებულთან. გამოსაცდელი ვადის დასრულების შემდეგ დამსაქმებელს შეუძლია დადოს ვადიანი ან უვადო ხელშეკრულება ან შეწყვიტოს თანამშრომლობა.

4. სამუშაო დრო

შრომის კოდექსი ნორმირებულ სამუშაო დროდ განსაზღვრავს კვირაში მაქსიმუმ 40 საათს, რაც არ მოიცავს შესვენების და დასვენების დროს. კანონით დადგენილი ნორმის გადაჭარბება დაუშვებელია, გარდა სპეციფიური სამუშაო გრაფიკის მქონე საწარმოების შემთხვევისა, როგორიცაა: ჯანდაცვა, ტრანსპორტი და სხვ. ასეთ საწარმოში სამუშაო დრო შეიძლება კვირაში მაქსიმუმ 48 საათს შეადგენდეს.

5. ზეგანაკვეთური შრომის ანაზღაურება

ზეგანაკვეთური სამუშაო დასაშვებია მხარეთა შეთანხმებით და ის უნდა ანაზღაურდეს სტანდარტულისაათობრივი განაკვეთის გაზრდილი ოდენობით. შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის რეკომენდაციების თანახმად, კვირაში მუშაობის მაქსიმალური დრო (ზეგანაკვეთური ჩათვლით) არ უნდა აღემატებოდეს 56 საათს, ხოლო ევროკავშირის დირექტივების მიხედვით – საშუალოდ 48 საათს. საქართველოში, უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებით, ზეგანაკვეთური შრომის ანაზღაურება განისაზღვრება შრომის ნორმალური განაკვეთის 125%-ის ოდენობით.

ზეგანაკვეთური შრომის ნაცვლად დამსაქმებელს შეუძლია, დასაქმებულს შესთავაზოს დამატებითი დასვენების დრო, თუ ამის თაობაზე მხარეები შეთანხმდებიან.

შესაბამისობის სტრატეგიული უპირატესობა

შრომითი კანონმდებლობის დაცვა მხოლოდ სამართლებრივი ვალდებულება არ არის, არამედ სტრატეგიული შესაძლებლობაა, რომელიც ხელს უწყობს თანამშრომლებთან ურთიერთობის გაუმჯობესებას, პროდუქტიულობის ზრდას და კომპანიის, როგორც პასუხისმგებლიანი დამსაქმებლის პოზიტიური რეპუტაციის ჩამოყალიბებას. ეფექტური სამუშაო ძალის მართვა ბიზნესის წარმატების საფუძველია.

 

banner image news banner
ავტორი
LIVE
news banner

დღის ტოპ 10 სიახლე











სხვა სიახლეები

ბიზნეს მრჩეველი
image ფასთა ინდექსაციის წესში მნიშვნელოვანი ცვლილებები - რა უნდა გაითვალისწინონ მიმწოდებლებმა

12.10.2026.13:58

2026 წლის 5 ოქტომბერს მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა „ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით ფასთა ინდექსაციის გამოყენების საფუძვლების, პრინციპებისა და წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის №245 დადგენილებაში. ცვლილებების შესახებ დეტალურად საუბრობს იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია.

ცვლილების შედეგად განისაზღვრა, რომ ფასთა ინდექსაციის მოთხოვნის უფლების გამოყენება შესაძლებელია სამუშაოების დასრულების ვადის მე-12 თვის დასრულებამდე, შემსყიდველისათვის მიმართვის გზით. თუ მიმწოდებელი მიმართავს შემსყიდველს ფასთა ინდექსაციის გამოყენებაზე, იგი ვალდებულია, სამუშაოების დაწყებიდან 12 თვის გასვლის შემდეგ სამუშაოების დასრულებამდე სრულ პერიოდზე წარადგინოს შემსყიდველთან საქსტატის დასკვნა თითოეულ თვეში შესრულებულ სამუშაოებზე.

დადგენილებით აგრეთვე განისაზღვრა, რომ გარდამავალი დებულებით დადგენილი წესები კვლავ ვრცელდება 2026 წლის 1 ივნისიდან 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებული ტენდერების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოებზე, თუმცა არა 2027 წლის შესყიდვების გეგმით გათვალისწინებულ და 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებულ ტენდერებზე.

აღსანიშნავია ისიც, რომ გახანგრძლივდა დროებითი წესით სარგებლობის შესაძლებლობის ვადა - მიმწოდებელი უფლებამოსილია, დადგენილების ამოქმედებიდან 150 კალენდარული დღის ვადაში მიმართოს შემსყიდველს დროებითი წესის გავრცელების მოთხოვნით. აგრეთვე გახანგრძლივდა მოთხოვნის ვადა შემდეგი სამუშაოებისათვის:

ა) 2026 წლის 1 ივნისიდან 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებული ტენდერების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოებზე, გარდა 2027 წლის შესყიდვების გეგმით გათვალისწინებული 2027 წლის 1 იანვრამდე გამოცხადებული ტენდერებისა;

გ) მიმდინარე და 2026 წლის 1 ივნისამდე გამოცხადებული ტენდერების ფარგლებში შესრულებულ სამუშაოებზე.

აღნიშნულ შემთხვევებში მიმწოდებელი უფლებამოსილია, ხელშეკრულების გაფორმებიდან 120 კალენდარული დღის ვადაში (ნაცვლად 60-ისა) მიმართოს შემსყიდველს ხელშეკრულებაზე დროებითი წესის გავრცელების მოთხოვნით.

საყურადღებოა, რომ ცვლილების შედეგად დადგენილებით გათვალისწინებულია პრეისკურანტის საფუძველზე შესყიდული სამუშაოების შემთხვევაც. კერძოდ, თუ ხელშეკრულებით მიწოდების ვადა აღემატება 12 თვეს, ამ ვადის შემდეგ შესრულებულ სამუშაოებსა და გაცემულ დავალებებზე გამოიყენება ფასთა ინდექსაცია, მიუხედავად იმისა, რომ დავალების ფარგლებში სამუშაოების შესრულების ვადა შესაძლოა იყოს 12 თვეზე ნაკლები. ასეთ დროს მიმწოდებელი ფასთა ინდექსაციის გამოყენების მოთხოვნით მიმართავს შემსყიდველს მიწოდების ვადის მე-12 თვის დასრულებამდე. საქსტატის დასკვნა შეიძლება შემსყიდველთან წარდგენილ იქნეს ყოველთვიურად ან სამუშაოების დასრულებამდე ნებისმიერ დროს, მიმწოდებლის მიერ შერჩეულ პერიოდში.

დადგენილება განსაზღვრავს აგრეთვე სანქციებს მიმწოდებელთათვის - სამუშაოების დასრულებიდან 15 სამუშაო დღის ვადაში საქსტატის დასკვნის წარუდგენლობის შემთხვევაში შემსყიდველი უფლებამოსილია, გამოიყენოს გარანტია სრული ოდენობით და, ამავდროულად, დააკისროს პირგასამტეხლო მიმწოდებელს.
ცვლილების შედეგად აგრეთვე განსხვავებულად ჩამოყალიბდა დროებითი წესი ფასთა ინდექსაციის თაობაზე, კერძოდ:

• დადგენილება აღარ ითვალისწინებს დროებითი წესის ფარგლებში მხოლოდ ბიტუმისა და დიზელის ფასთა ინდექსაციას (და შესაბამის გამოთვლის წესს);
• ფასთა ინდექსაცია შეეხება ხელშეკრულების ფარგლებში სამუშაოების ღირებულების 60%-ს;
• ფასთა ინდექსაცია ვრცელდება შრომის ანაზღაურებაზე მხოლოდ ზემოთ მოცემული პროცენტული ოდენობის ფარგლებში.

დროებითი წესის ფარგლებში შესრულებული სამუშაოების ღირებულებაზე ფასთა ინდექსაცია ხორციელდება შესაბამის თვეს შესრულებული სამუშაოების პერიოდის ბოლო დღიდან 49 დღით ადრე, საქსტატის მიერ საბაზისო ინდექსთან მიმართებით შესაბამისი თვის დადგენილი ინდექსის მიხედვით. ამავდროულად, დასკვნის წარუდგენლობის შემთხვევაში შემსყიდველი უფლებამოსილია, გამოიყენოს ზემოთ აღნიშნული სანქციები.

საყურადღებოა, რომ ცვლილების შედეგად დადგენილებით განსაზღვრული 12-თვიანი შეზღუდვა ფასთა ინდექსაციასთან დაკავშირებით (როდესაც სამუშაოების შესრულების ვადა 12 თვე ან ნაკლებია) არ ვრცელდება დროებითი წესით განსაზღვრულ პროცედურასა და მოთხოვნებზე.

ცვლილებები ძალაში შევიდა გამოქვეყნებისთანავე (2026 წლის 6 ოქტომბერს) და ვრცელდება 2026 წლის 4 ივნისიდან წარმოშობილ სამართლებრივ ურთიერთობებზე.

საქართველოს ეკონომიკური ფორუმი

Powered by Business Insider Georgia

ვრცლად
economic forum

სიახლეების გამოწერა