სადაზღვევო სფეროში მოქმედი რეგულაციები მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია მომხმარებელთა უფლებების დაცვისთვის, თუმცა არაერთი კითხვა კვლავაც აქტუალურია: იცის თუ არა დაზღვეულმა, რა უფლებებით სარგებლობს სადაზღვევო პროდუქტის მიღებისას და როგორ უნდა დაიცვას საკუთარი ინტერესი სადაზღვევო კომპანიასთან ურთიერთობისას? ამ საკითხებზე მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვიზიარებს იურიდიული ფირმა "ბი ვი ქონსალთინგის" მმართველი პარტნიორი - ვახტანგ შურღაია. 

უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, მომხმარებლად განიხილება:

ა) სადაზღვევო მომსახურების მიღების განზრახვის მქონე ფიზიკური პირი ან დაზღვევის ხელშეკრულების დადების ეტაპზე დამზღვევი ფიზიკური პირი;

ბ) დამზღვევი, დაზღვეული, მოსარგებლე ან/და მესამე (სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევიდან გამომდინარე პირი, რომელსაც ზიანი მიადგა) პირი, დაზღვევის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებების შესრულების ყველა ეტაპზე. 

მომხმარებლის უფლებების დაცვის სამართლებრივი ჩარჩო გვხვდება როგორც „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონში, ისე სხვადასხვა კანონქვემდებარე აქტებში. მაგალითისათვის, საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსის ბრძანება „მზღვეველის მიერ სადაზღვევო მომსახურების გაწევისას მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების შესახებ“ (შემდგომში - ინსტრუქცია) სადაზღვევო პროდუქტის მიღებისას მომხმარებელს ანიჭებს რიგ უფლებებს:

1. ამომწურავი ინფორმაციის მიღების უფლება -  ხსენებული ინსტრუქციის თანახმად, მზღვეველმა უნდა უზრუნველყოს მომხმარებლისათვის სადაზღვევო მომსახურების თითოეული ეტაპის შესახებ სრული, აუცილებელი, გასაგები, უტყუარი და თავისდროული ინფორმაციის თანმიმდევრული მიწოდება, რაც მომხმარებელს არ უბიძგებს ისეთი გადაწყვეტილების მიღებისაკენ, რომელსაც იგი არ მიიღებდა უტყუარი და სრული ინფორმაციის ფლობის პირობებში. 

ინსტრუქცია ასევე ადგენს სპეციფიკურ მოთხოვნას „ხელშეკრულების მნიშვნელოვანი პირობების“ გაცნობასთან დაკავშირებით. კერძოდ, მზღვეველს ეკისრება „ხელშეკრულების მნიშვნელოვანი პირობების“ დასახელებით ხელშეკრულებაზე თავსართის დართვის ამავე ინსტრუქციით დადგენილი დიზაინით/ფორმით (ტექსტის ზომა და სხვა ტექნიკური პარამეტრები). მსგავს მნიშვნელოვან პირობას წარმოადგენს, მაგალითად, სადაზღვევო თანხის ოდენობა, ხელშეკრულების შეწყვეტის პირობები, ინფორმაცია საზედამხედველო ორგანოს შესახებ და სხვა.

2. ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლება -  სადაზღვევო ხელშეკრულებაზე უარის თქმის უფლება წარმოადგენს მომხმარებლის დაცვის მნიშვნელოვან გარანტიას, რომელიც უზრუნველყოფს მის უფლებას, გაიაზროს და გადააფასოს ხელშეკრულების პირობები მისი დადების შემდგომ გარკვეულ ვადაში: სიცოცხლის დაზღვევის შემთხვევაში - 30 დღის, ხოლო დისტანციურად ან სარეწის გარეთ დადებული ხელშეკრულების შემთხვევაში - 14 დღის განმავლობაში. ამ პერიოდში მომხმარებელს შეუძლია, უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ყოველგვარი საფუძვლის და ჯარიმის გადახდის გარეშე. 

3. მზღვეველის ვალდებულებები დაზღვევის ხელშეკრულების დადების შემდეგ -  მზღვეველს ეკისრება ვალდებულება, დაზღვევის ხელშეკრულების დადების შემდეგაც უზრუნველყოს მომხმარებლის დროული და გამჭვირვალე ინფორმირება ყველა მნიშვნელოვან საკითხზე — იქნება ეს ხელშეკრულების პირობების ცვლილება, საკომუნიკაციო საშუალებების შერჩევა, გადასახდელი თანხების ოდენობა თუ მომსახურების შეზღუდვის წინასწარი შეტყობინება. მომხმარებელს უფლება აქვს,  მიიღოს საჭირო დოკუმენტაცია მოთხოვნისთანავე და ყოველგვარი დამატებითი გადასახადის გარეშე. აღნიშნული ვალდებულებები უზრუნველყოფს მომხმარებლის დაცვას და საშუალებას აძლევს მას, გაითვალისწინოს ფინანსური ვალდებულებები, რაც ქმნის კონტროლირებად და სანდო სახელშეკრულებო ურთიერთობას.

4. პრეტენზიის/საჩივრის შეტანის უფლება - ინსტრუქცია ავალდებულებს მზღვეველს, განსაზღვროს პრეტენზიების განხილვაზე პასუხისმგებელი დამოუკიდებელი სტრუქტურული ერთეული/პირი და შეიმუშაოს შესაბამისი პროცედურები საჩივრების განსახილველად. დამატებით, „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონიმომხმარებელს ანიჭებს უფლებას, მზღვეველის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად შეუსრულებლობის შემთხვევაში მიმართოს მზღვეველის შესაბამის სტრუქტურულ ერთეულს, სასამართლოს ან/და ნებისმიერ სხვა უფლებამოსილ საჯარო/კერძო  დაწესებულებას, ხოლო მზღვეველის მიერ მისი უფლებების დარღვევის შემთხვევაში − მიმართოს აგრეთვე საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურს. დამატებით, იმ შემთხვევაში, თუ მზღვეველი არ დაიცავს ინსტრუქციით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს, სამსახური უფლებამოსილია, გამოიყენოს ამავე კანონით გათვალისწინებული სანქციები.

მომხმარებლისთვის, როგორც სადაზღვევო პროდუქტის მიმღებისთვის, მოქმედი რეგულაციები მნიშვნელოვან დაცვის მექანიზმებს უზრუნველყოფს. ისინი გარანტიას აძლევს მომხმარებელს, მიიღოს სრული და გამჭვირვალე ინფორმაცია, გაეცნოს ხელშეკრულების პირობებს მარტივად, გასაგები ფორმით და საჭიროების შემთხვევაში  უარი თქვას ხელშეკრულებაზე უპრობლემოდ, ყოველგვარი დამატებითი გადასახდელის გარეშე. ამავე დროს, რეგულაციები ავალდებულებს სადაზღვევო ორგანიზაციებს, უზრუნველყონ მომსახურების მაღალი სტანდარტი და პასუხისმგებლობიანი ურთიერთობა. შესაბამისად, მომხმარებლებს წვდომა აქვთ სამართლებრივად დაცულ, პროგნოზირებად სახელშეკრულებო ურთიერთობაზე, რაც აძლევს მათ შესაძლებლობას, მიიღონ ინფორმირებული გადაწყვეტილებები.