მოთხოვნები საქართველოს საზღვრებს გარეთ გამოტანილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებისათვის
2024 წლის განმავლობაში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ დააკმაყოფილა 18 შუამდგომლობა უცხოური საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულების შესახებ. პრაქტიკის ანალიზი ცხადყოფს, რომ არბიტრაჟის მეშვეობით დავის გადაწყვეტის ხერხს ხშირად მიმართავენ ბიზნეს-სუბიექტები, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც სამართლებრივი ურთიერთობა უცხოურ კომპანიასთან/ფიზიკურ პირთან მყარდება.
იმისათვის, რომ საქართველოს საზღვრებს გარეთ გამოტანილ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებას ჰქონდეს სავალდებულო მოქმედების ძალა საქართველოს ტერიტორიაზე, აუცილებელია მისი ცნობა-აღსრულების პროცედურის დაწყება საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.
იურიდიული ფირმა ბი ვი ქონსალთინგის იურისტი მარიამ ბაღდავაძე, „ბიზნეს მრჩეველის“ რუბრიკაში გვიზიარებს პრაქტიკულ რჩევებს საქართველოს ფარგლებს გარეთ გამოტანილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებისათვის.
როგორია ცნობა-აღსრულების პროცედურა?
პროცედურის დასაწყებად საჭიროა, პირმა მიმართოს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს წერილობითი შუამდგომლობით და მოითხოვოს შესაბამისი გადაწყვეტილების საქართველოს მთელს ტერიტორიაზე ცნობა-აღსრულება. განცხადებას უნდა ერთვოდეს შემდეგი დოკუმენტები:
მხარემ უნდა წარმოადგინოს ასევე ქართულ ენაზე იმ საბუთების სათანადოდ დამოწმებული თარგმანი, რომელიც არ არის შედგენილი ქართულ ენაზე. დამატებით, შუამდგომლობა უნდა შეიცავდეს მოთხოვნას შესაბამისი გადაწყვეტილების ცნობისა და აღსრულების შესახებ, ასევე, საარბიტრაჟო მოპასუხის იურიდიულ მისამართს. განმცხადებელმა უნდა დაასაბუთოს, რა საფუძვლით სურს ამ პროცედურის განხორციელება საქართველოს ტერიტორიაზე და რატომ წარმოადგენს უფლებამოსილ სასამართლოს საქართველოს უზენაესი სასამართლო.
რამ შეიძლება დააბრკოლოს გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულება?
„არბიტრაჟის“ შესახებ საქართველოს კანონის თანახმად, სასამართლოს საკუთარი ინიციატივით შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შეუძლია მხოლოდ 2 გარემოების არსებობისას:
საარბიტრაჟო მოპასუხეს მოსამართლის მიერ განსაზღვრულ ვადაში უფლება აქვს, მიუთითოს ერთ-ერთი შემდეგი საფუძვლების შესახებ, რაც დადასტურების შემთხვევაში გამორიცხავს გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულებას:
მხედველობაშია მისაღები, რომ ამ საფუძვლებით სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, განმცხადებელს უარი უთხრას შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე, თუ საარბიტრაჟო მოპასუხემ არ გააკეთა შესაბამისი შეცილება მოსამართლის მიერ განსაზღვრულ ვადაში. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მსგავსი შეცილება განხორციელდა, განმცხადებელი უფლებამოსილია, სასამართლოს წარუდგინოს საკუთარი მოსაზრება და დაამტკიცოს ზემოთ ჩამოთვლილი საფუძვლების არ-არსებობა.
სხვა სიახლეები
რა იცვლება „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონში - ვახტანგ შურღაიას შეფასება
07.04.2026.16:32
საქართველოს პარლამენტმა 2026 წლის პირველ აპრილს დააინიცირა საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი, რომელიც შეეხება „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონსა და „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში შესატან ცვლილებებს.
კანონპროექტის თანახმად, „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული „თვითდასაქმებულის“ ცნებიდან ამოღებული იქნება ტერმინი „პარტნიორი“. შედეგად, საქმიანობის უფლების მოპოვების ვალდებულება არ გავრცელდება სამეწარმეო საზოგადოების პარტნიორ უცხოელებზე.
ამასთან, ცვლილებებით განისაზღვრა მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობა, რომელიც არ საჭიროებს არც ბინადრობის ნებართვისა და არც შრომითი საქმიანობის უფლების მოპოვებას. მოკლევადიანი პროფესიული საქმიანობა დაკავშირებულია კონკრეტულ მოკლევადიან პროექტთან და ხორციელდება მოკლევადიანი ვიზიტის ფარგლებში. საქართველოს მთავრობის აქტით განისაზღვრება იმ საქმიანობათა ჩამონათვალი, რომლის ფარგლებშიც შესაძლებელია მოკლევადიანი საქმიანობის განხორციელება.
ცვლილებების შედეგად, კანონის მოქმედება აგრეთვე არ ვრცელდება: სრულად დისტანციურ საქმიანობაზე, რომელიც არ საჭიროებს საქართველოში შემოსვლას; სახელმწიფო საწარმოსთვის/საჯარო დაწესებულებისთვის მომსახურების გაწევაზე; „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული 1-ლი, მე-2 და მე-3 კატეგორიის საწარმოს დირექტორზე, სამეთვალყურეო საბჭოს წევრსა და აუდიტის კომიტეტის წევრზე; სპეციალური ბინადრობის მფლობელ პირზე (რომელიც გაიცემა მთავრობის ინიციატივით); არარეზიდენტი პირისთვის მომსახურების გაწევაზე, როდესაც საქმიანობა/მომსახურების გაწევა უკავშირდება არარეზიდენტი პირის მიერ საქართველოს ფარგლებს გარეთ საქმიანობის განხორციელებას.
„უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ საქართველოს კანონში შესატანი ცვლილებით განისაზღვრა აგრეთვე ორდინალური ვიზის ახალი კატეგორია (C5), რომელიც წარმოადგენს მრავალჯერად მოკლევადიან ვიზას და შეიძლება გაიცეს 5 წლის მოქმედებით, საქართველოში ყოფნის 1-წლიანი ვადით. იგი გაიცემა მოკლევადიანი მიზნებით საქართველოში მომავალ პირზე, რომელიც შემოდის ტურისტული მიზნით და რომელსაც ასევე აქვს უფლება განახორციელოს საქმიანობა მხოლოდ არარეზიდენტი პირის სასარგებლოდ, თუ ის უკავშირდება არარეზდენტი პირის მიერ საქართველოს ფარგლებს გარეთ საქმიანობის განხორციელებას. ამ კატეგორიის ვიზა ასევე გაიცემა პირის მეუღლესა და არასრულწლოვან შვილზე/შვილებზე.